Bỏ qua điều hướng

Cách tính khối lượng chất

Minh hoạ Cách tính khối lượng chất

Cách tính khối lượng chất phổ biến nhất là m = nM, trong đó m tính bằng gam, n bằng mol và M bằng g/mol. Tuy nhiên nếu đề cho phản ứng, dung dịch hay mẫu có tạp chất, cần tìm số mol đúng chất cần tính trước khi thế công thức.

Từ số mol đến m=nM

Ví dụ cho 0,20 mol NaCl, dùng M(NaCl) ≈ 23 + 35,5 = 58,5 g/mol, ta được m = 0,20 × 58,5 = 11,7 g. Đơn vị kiểm tra: mol × g/mol = g. Kiểm ngược: 11,7/58,5 = 0,20 mol.

Khi bài cho khối lượng rồi hỏi số mol, cần đổi bằng công thức tìm số mol; không đưa trực tiếp khối lượng mẫu vào m = nM nếu chưa có n.

Tìm mol cần tính qua phương trình

Cho 6,5 g Zn nguyên chất phản ứng hết với HCl dư: Zn + 2HCl → ZnCl2 + H2. Lấy M(Zn) = 65 g/mol: n(Zn) = 6,5/65 = 0,10 mol. Theo tỉ lệ phương trình n(H2) = 0,10 mol, nên với M(H2) = 2 g/mol, m(H2) = 0,20 g.

Kiểm ngược: 0,20/2 = 0,10 mol H2. Lưu ý m(Zn) không thể trực tiếp bằng m(H2); còn phải xét khối lượng HCl và ZnCl2 trong toàn hệ.

Chất giới hạn quyết định khối lượng sản phẩm

Không phải cứ có nhiều gam chất phản ứng hơn thì tạo được nhiều sản phẩm hơn. Cần chia lượng mol từng chất cho hệ số trong phương trình để tìm chất giới hạn.

Ví dụ có 0,10 mol Zn và 0,15 mol HCl, tỉ lệ Zn : HCl = 1 : 2. HCl chỉ đủ phản ứng với 0,075 mol Zn, nên HCl là chất giới hạn; n(H2) = 0,075 mol, m(H2) = 0,15 g. Zn dư 0,025 mol, tương ứng 1,625 g nếu dùng M(Zn) = 65 g/mol. Kiểm số mol HCl đã dùng = 2 × 0,075 = 0,15 mol.

Khối lượng dung dịch khác khối lượng chất tan

Trong dung dịch, khối lượng chất tan là một phần của khối lượng toàn dung dịch. Với dung dịch NaCl 8% theo khối lượng, mẫu 250 g dung dịch chứa m(NaCl) = 250 × 0,08 = 20 g. Phần còn lại 230 g không phải NaCl (nếu dung dịch chỉ gồm NaCl và nước, đó là khối lượng nước).

Với nồng độ mol, chẳng hạn 200 mL dung dịch NaOH 0,50 mol/L, n(NaOH) = 0,50 × 0,200 = 0,100 mol, nên m(NaOH) = 0,100 × 40 = 4,0 g. Không thay V dung dịch bằng V khí và không coi m dung dịch bằng m chất tan.

Xét độ tinh khiết và hiệu suất trong đề nhiều bước

Ví dụ 25 g đá vôi chứa 80% CaCO3 theo khối lượng: m(CaCO3 thật) = 25 × 0,80 = 20 g. Nung với điều kiện thích hợp theo CaCO3 → CaO + CO2, n(CaCO3) = 20/100 = 0,20 mol, nên khối lượng CO2 lý thuyết là 0,20 × 44 = 8,8 g.

Nếu hiệu suất thu CO2 là 75% thì m thực tế = 8,8 × 0,75 = 6,6 g. Độ tinh khiết 80% dùng ở bước tính chất đầu vào; hiệu suất 75% dùng ở bước từ sản phẩm lý thuyết sang thực tế. Không nhân hay chia phần trăm tùy ý mà không xác định mẫu số của chúng. Xem thêm hiệu suất và khối lượng sản phẩm.

Tài liệu tham khảo

Hồ sơ chuyên môn

Hồng Anh

Hồng Anh có bằng Cử nhân Sư phạm Hoá học và 5 năm kinh nghiệm giảng dạy Hoá học THPT tại các trung tâm gia sư. Từng theo học chuyên Hoá ở bậc phổ thông, Hồng Anh có nền tảng chuyên môn và kinh nghiệm hỗ trợ học sinh củng cố kiến thức, nhận diện lỗi thường gặp và luyện tập cách giải.

Hồ sơ này giới thiệu nền tảng chuyên môn của Hồng Anh. Thông tin về nguồn nội dung, việc sử dụng AI và phạm vi rà soát bài viết trên BTH được công bố tại trang Chính sách nội dung.

313 bài viết đã xuất bản