Bỏ qua điều hướng

Bảng base thường gặp trong hoá học: Công thức, tên gọi, tính tan và tính chất

Minh hoạ Bảng base thường gặp trong hoá học: Công thức, tên gọi, tính tan và tính chất

Bảng base thường gặp gồm các hydroxide kim loại như NaOH, KOH, Ca(OH)2, Cu(OH)2 và một số base phân tử như NH3. Khi tra bảng phải phân biệt: hydroxide là cách gọi theo công thức, base theo khả năng nhận proton; không phải mọi base đều chứa nhóm OH.

Bảng hydroxide kim loại theo tên và công thức

Bảng phân loại định tính theo nước ở nhiệt độ thường; độ tan thực tế phụ thuộc nhiệt độ và dung dịch xung quanh.

Công thức Tên Tan trong nước (định tính) Hiện tượng/ghi chú
NaOH Natri hydroxide Tan tốt Dung dịch không màu; base mạnh
KOH Kali hydroxide Tan tốt Dung dịch không màu; base mạnh
Ca(OH)2 Calci hydroxide Ít tan Nước vôi trong là phần đã hòa tan
Ba(OH)2 Bari hydroxide Tan ở mức đáng kể Cần thận trọng với muối bari độc
Cu(OH)2 Đồng(II) hydroxide Rất ít tan Kết tủa xanh
Fe(OH)3 Sắt(III) hydroxide Rất ít tan Kết tủa nâu đỏ
Al(OH)3 Nhôm hydroxide Rất ít tan Hydroxide lưỡng tính; kết tủa trắng dạng keo

Phân biệt kiềm với base không tan

Kiềm thường được dạy là base tan trong nước. NaOH và KOH là kiềm; Ca(OH)2 ít tan nhưng phần tan đủ tạo nước vôi trong có tính kiềm. Trong khi đó Cu(OH)2, Fe(OH)3 thường quan sát ở dạng rắn kết tủa.

Không dùng khả năng tạo kết tủa để kết luận base “yếu” hoặc “mạnh”. Cần tách phép đo độ tan, lượng chất hòa tan và cân bằng acid–base.

NH3 là base theo cách nhận proton

NH3 không phải hydroxide kim loại. Trong nước, NH3 + H2O ⇌ NH4+ + OH−: ammonia nhận proton của nước nên được xếp là base theo Brønsted–Lowry. Dung dịch ammonia có tính base, nhưng không vì vậy phải giả định tồn tại phân tử NH4OH bền độc lập với hàm lượng đáng kể.

Tham khảo định nghĩa base để hiểu lý do NH3 là base dù công thức không có OH.

Độ tan khác độ mạnh base

NaOH mạnh do phân li gần như hoàn toàn khi hòa tan, còn NH3 là base yếu vì phản ứng nhận proton với nước là cân bằng. Ca(OH)2 ít tan, nhưng phần tan phân li thành ion; không nhầm “ít tan” với “base yếu”. Đồng thời NaOH dung dịch rất loãng không thể được gọi là “đậm đặc” chỉ vì là base mạnh.

Bảng base mạnh và base yếu đi sâu vào mức điện li/nhận proton trong từng môi trường; các màu kết tủa trong bảng này không thay thế dữ liệu hóa học định lượng.

Phản ứng minh hoạ với acid và muối

Base với acid: Cu(OH)2 + 2HCl → CuCl2 + 2H2O. Kiềm với muối để tạo kết tủa: CuSO4 + 2NaOH → Cu(OH)2↓ + Na2SO4. Với ammonia: NH3 + HCl → NH4Cl, tạo muối ammonium.

Nhận biết phản ứng phụ thuộc trạng thái/độ tan và chất tham gia; không phải cứ trộn một base bất kỳ với mọi muối là có hiện tượng. Tránh làm thí nghiệm với base mạnh hoặc muối kim loại khi không có thiết bị bảo hộ và hướng dẫn.

Tài liệu tham khảo

Hồ sơ chuyên môn

Hồng Anh

Hồng Anh có bằng Cử nhân Sư phạm Hoá học và 5 năm kinh nghiệm giảng dạy Hoá học THPT tại các trung tâm gia sư. Từng theo học chuyên Hoá ở bậc phổ thông, Hồng Anh có nền tảng chuyên môn và kinh nghiệm hỗ trợ học sinh củng cố kiến thức, nhận diện lỗi thường gặp và luyện tập cách giải.

Hồ sơ này giới thiệu nền tảng chuyên môn của Hồng Anh. Thông tin về nguồn nội dung, việc sử dụng AI và phạm vi rà soát bài viết trên BTH được công bố tại trang Chính sách nội dung.

313 bài viết đã xuất bản