Bảng muối thường gặp dưới đây giúp tra công thức, tên và đặc điểm quan trọng của chloride, nitrate, sulfate, carbonate, phosphate và muối ammonium. Khi đọc bảng, cần tách ba việc: gọi đúng tên ion, xác định tỉ lệ điện tích và kiểm tra tính tan hoặc tính acid–base trong nước.
Bảng chloride và nitrate thường gặp
| Công thức | Tên muối | Nhận xét |
|---|---|---|
| NaCl | Sodium chloride | Tan trong nước |
| KCl | Potassium chloride | Tan trong nước |
| NH4Cl | Ammonium chloride | Tan; NH4+ làm dung dịch có xu hướng acid |
| AgCl | Silver chloride | Rất ít tan; kết tủa trắng đặc trưng trong phép thử thích hợp |
| NaNO3 | Sodium nitrate | Tan |
| Ca(NO3)2 | Calcium nitrate | Tan; chú ý hai ion nitrate |
Chloride chứa anion Cl−, nitrate chứa NO3−. Tên muối thay đổi theo cation; với cation kim loại có nhiều điện tích, phải ghi đúng số oxi hóa như iron(II) hay iron(III).
Bảng sulfate, carbonate và phosphate
| Công thức | Tên gọi | Đặc điểm |
|---|---|---|
| CuSO4 | Copper(II) sulfate | Dạng khan khác dạng ngậm 5 nước CuSO4·5H2O |
| BaSO4 | Barium sulfate | Rất ít tan trong nước |
| Na2SO4 | Sodium sulfate | Tan |
| CaCO3 | Calcium carbonate | Ít tan; phản ứng với acid giải phóng CO2 |
| Na2CO3 | Sodium carbonate | Tan; dung dịch có tính base |
| NaHCO3 | Sodium hydrogencarbonate | Muối acid theo thành phần |
| Ca3(PO4)2 | Calcium phosphate | Ít tan; cân điện tích Ca2+/PO43− |
Không đồng nhất CuSO4 khan với CuSO4·5H2O khi tính khối lượng mol hoặc mô tả màu của mẫu rắn.
Đọc muối acid và muối ammonium
Muối có thể dùng cation ammonium NH4+ thay cho ion kim loại; ví dụ (NH4)2SO4 có hai ion ammonium. NaHCO3 chứa anion HCO3− vẫn còn hydrogen có thể tham gia cân bằng acid–base. Ngược lại Na2CO3 không còn hydrogen trong anion.
Khi gọi tên, tra gốc acid và cách gọi tên để không nhầm sulfate SO42− với sulfite SO32− hay carbonate CO32− với hydrogencarbonate HCO3−.
Tính tan và môi trường dung dịch cần xét riêng
Tính tan là khả năng tạo dung dịch ở nhiệt độ, dung môi và nồng độ xác định; pH phụ thuộc phản ứng acid–base của các ion với nước. NH4Cl tan tốt nhưng dung dịch có tính acid; Na2CO3 cũng tan nhưng dung dịch có tính base. CaCO3 ít tan, còn NaNO3 dễ tan.
Hãy dùng bảng tính tan của muối để kiểm từng cặp cation–anion. Không suy ra pH chỉ từ việc muối tan nhiều hay ít, cũng không mặc định tất cả muối có dung dịch trung tính.
Dùng công thức muối dự đoán một phản ứng
Muốn dự đoán kết tủa khi trộn hai dung dịch muối, hãy xét ion có thể tạo chất ít tan. Ví dụ BaCl2(aq) + Na2SO4(aq) → BaSO4(s)↓ + 2NaCl(aq).
Kiểm tra: vế trái có 1 Ba, 2 Cl, 2 Na và 1 SO4; vế phải có đúng các lượng đó. Ion rút gọn: Ba2+ + SO42− → BaSO4(s). Vì hợp chất barium tan có thể độc, ví dụ này là bài tập lý thuyết; không tự thực hiện thử nghiệm tại nhà.



