Bỏ qua điều hướng

Bảng gốc acid và tên muối thường gặp: Công thức, hoá trị và cách gọi tên

Minh hoạ Bảng gốc acid và tên muối thường gặp: Công thức, hoá trị và cách gọi tên

Gốc acid là cách gọi phổ thông cho anion thu được khi xem một acid mất một hay nhiều proton H+. Bảng gốc acid giúp viết đúng công thức muối, gọi tên anion và cân điện tích giữa các ion. Cần phân biệt điện tích ion với cách ghi hóa trị không dấu trong một số bài học phổ thông.

Bảng gốc acid đơn nguyên tử và đa nguyên tử

Acid liên hệ Anion (gốc acid) Tên Điện tích
HCl Cl− Chloride −1
HBr Br− Bromide −1
HNO3 NO3− Nitrate −1
HNO2 NO2− Nitrite −1
H2SO4 SO42− Sulfate −2
H2SO3 (quy ước) SO32− Sulfite −2
H2CO3 CO32− Carbonate −2
H3PO4 PO43− Phosphate −3

SO42− là anion đa nguyên tử; Cl− là anion đơn nguyên tử. Ví dụ các anion này xuất hiện trong bảng muối thường gặp như NaCl, CuSO4 và CaCO3.

Điện tích ion khác cách ghi hoá trị của nhóm

Điện tích thể hiện dấu và độ lớn, chẳng hạn SO42− mang hai điện tích âm. Trong một số quy tắc viết công thức ở cấp phổ thông, nhóm sulfate được gọi “hóa trị II”. Đó là cách đếm độ lớn dùng trong bài lập công thức; không có nghĩa ion mang điện tích +2.

Ví dụ, Ca2+ và SO42− ghép 1 : 1 tạo CaSO4. Với Na+, phải cần hai ion Na+ để bù một sulfate tạo Na2SO4. Đừng tự gắn dấu từ hóa trị nếu không biết điện tích ion thực tế.

Anion có hydrogen: HCO3− và HSO4−

Acid nhiều nấc có thể tạo anion vẫn còn hydrogen. H2CO3 có thể liên hệ với HCO3− (hydrogencarbonate) và CO32− (carbonate); H2SO4 liên hệ với HSO4− (hydrogensulfate) và SO42−.

NaHCO3 chứa anion HCO3− nên thuộc loại muối acid theo thành phần. Việc còn H trong anion không đủ kết luận dung dịch sẽ có pH nhỏ hơn 7; HCO3− còn có tính lưỡng tính acid–base.

Ghép cation với anion để gọi tên muối

Ví dụ 1: Ca2+ + NO3− → cần hai nitrate cho một calcium, công thức Ca(NO3)2, tên calcium nitrate. Ví dụ 2: Al3+ và SO42− → bội chung nhỏ nhất của 3 và 2 là 6: hai Al3+, ba sulfate; công thức Al2(SO4)3, tên aluminum sulfate.

Với FeCl2 và FeCl3, số ion chloride lần lượt cân điện tích Fe2+ và Fe3+, do đó tên là iron(II) chloride và iron(III) chloride. Bài lập công thức muối hướng dẫn đầy đủ bước cân điện tích và rút gọn tỉ lệ.

Kiểm dấu ngoặc và chỉ số trong công thức

Đặt ngoặc khi có nhiều ion đa nguyên tử giống nhau: Ca(NO3)2 có hai nhóm nitrate; Al2(SO4)3 có ba nhóm sulfate. Không viết CaNO32 hay Al2SO43 vì sẽ làm sai cách nhóm nguyên tử.

Kiểm ngược công thức Al2(SO4)3: tổng điện tích dương = 2 × (+3) = +6; tổng điện tích âm = 3 × (−2) = −6; tổng bằng 0. Với NaHCO3, +1 và −1 cũng triệt tiêu. Đây là cách kiểm đáng tin cậy hơn việc chỉ học thuộc “đổi chéo hóa trị”.

Tài liệu tham khảo

Hồ sơ chuyên môn

Hồng Anh

Hồng Anh có bằng Cử nhân Sư phạm Hoá học và 5 năm kinh nghiệm giảng dạy Hoá học THPT tại các trung tâm gia sư. Từng theo học chuyên Hoá ở bậc phổ thông, Hồng Anh có nền tảng chuyên môn và kinh nghiệm hỗ trợ học sinh củng cố kiến thức, nhận diện lỗi thường gặp và luyện tập cách giải.

Hồ sơ này giới thiệu nền tảng chuyên môn của Hồng Anh. Thông tin về nguồn nội dung, việc sử dụng AI và phạm vi rà soát bài viết trên BTH được công bố tại trang Chính sách nội dung.

313 bài viết đã xuất bản