Bỏ qua điều hướng

Bảng oxide thường gặp: Oxide acid, oxide base, oxide lưỡng tính và oxide trung tính

Minh hoạ Bảng oxide thường gặp: Oxide acid, oxide base, oxide lưỡng tính và oxide trung tính

Bảng oxide thường gặp giúp nhận diện nhanh công thức, tên gọi và nhóm oxide acid, base, lưỡng tính, trung tính. Dùng bảng như công cụ tra cứu ban đầu; khi giải phương trình phản ứng vẫn phải xét môi trường, nhiệt độ và ngoại lệ. Peroxide như Na2O2 được tra riêng, không xếp máy móc vào bốn nhóm này.

Bảng oxide acid theo nguyên tố tạo oxide

Công thức Tên thường dùng Gợi ý tính chất
CO2 Carbon dioxide Phản ứng với base; tạo carbonate/hydrogencarbonate theo tỉ lệ
SO2 Sulfur dioxide Oxide acid, có phản ứng oxi hóa–khử khác
SO3 Sulfur trioxide Phản ứng mạnh với nước tạo sulfuric acid
P4O10 Phosphorus(V) oxide Thường ghi công thức đơn giản nhất P2O5
SiO2 Silicon dioxide Không phản ứng trực tiếp với nước điều kiện thường
CrO3 Chromium(VI) oxide Oxide có tính acid dù chứa kim loại

“Acid tương ứng” là cách liên hệ hữu ích với vài oxide, không phải cam kết mọi chất phản ứng với nước tạo acid theo phương trình đơn giản.

Bảng oxide base và oxide lưỡng tính

Nhóm Công thức Tên
Base Na2O Sodium oxide
Base CaO Calcium oxide
Base MgO Magnesium oxide
Base CuO Copper(II) oxide
Base (mức phổ thông) FeO Iron(II) oxide
Base (mức phổ thông) Fe2O3 Iron(III) oxide
Lưỡng tính Al2O3 Aluminum oxide
Lưỡng tính ZnO Zinc oxide

CaO có phản ứng với nước, CuO không tạo dung dịch hydroxide chỉ bằng khuấy nước. Al2O3 và ZnO có phản ứng với acid và với kiềm mạnh, cần ghi điều kiện.

Oxide trung tính thường gặp

Công thức Tên gọi Lưu ý
CO Carbon monoxide Khí độc; có khả năng khử oxide kim loại
NO Nitrogen monoxide Có thể bị oxi hóa trong không khí
N2O Dinitrogen monoxide Phân loại trung tính không có nghĩa trơ

Không dùng việc “có oxygen” hoặc “do phi kim tạo ra” để suy tất cả đều acid: CO và CO2 khác nhau rõ về hành vi acid–base.

Đọc tên oxide khi nguyên tố nhiều số oxi hoá

Với nguyên tố có nhiều số oxi hóa, phải đọc đúng chỉ số. FeO chứa Fe ở mức +2 nên là iron(II) oxide; Fe2O3 chứa Fe ở mức +3 nên là iron(III) oxide. CO là carbon monoxide, CO2 là carbon dioxide. Đừng gán tên hai chất là một chỉ vì có cùng nguyên tố.

Để kiểm lại khi gặp ngoại lệ CrO3, Al2O3 hoặc SiO2, sử dụng phân loại oxide theo tính chất thay vì mẹo chỉ nhìn ký hiệu kim loại–phi kim.

Tra phân loại rồi chọn bài phản ứng phù hợp

Sau khi tra bảng, xác định kiểu phản ứng đang xét: oxide base với acid, oxide acid với kiềm, oxide lưỡng tính với cả hai trong điều kiện phù hợp; oxide trung tính có thể tham gia phản ứng khác như oxi hóa–khử. Ví dụ CuO + 2HCl → CuCl2 + H2O và CO2 + Ca(OH)2 → CaCO3 + H2O theo tỉ lệ thích hợp.

Muốn tra phương trình có điều kiện phản ứng và sản phẩm phù hợp, xem bảng phản ứng oxide. Không suy từ bảng phân loại rằng mọi cặp chất đều phản ứng trong mọi môi trường.

Tài liệu tham khảo

Hồ sơ chuyên môn

Hồng Anh

Hồng Anh có bằng Cử nhân Sư phạm Hoá học và 5 năm kinh nghiệm giảng dạy Hoá học THPT tại các trung tâm gia sư. Từng theo học chuyên Hoá ở bậc phổ thông, Hồng Anh có nền tảng chuyên môn và kinh nghiệm hỗ trợ học sinh củng cố kiến thức, nhận diện lỗi thường gặp và luyện tập cách giải.

Hồ sơ này giới thiệu nền tảng chuyên môn của Hồng Anh. Thông tin về nguồn nội dung, việc sử dụng AI và phạm vi rà soát bài viết trên BTH được công bố tại trang Chính sách nội dung.

313 bài viết đã xuất bản