Bỏ qua điều hướng

Bảng quy đổi mol, gam, lít và số hạt trong hoá học: Công thức, ví dụ và bài tập

Minh hoạ Bảng quy đổi mol, gam, lít và số hạt trong hoá học: Công thức, ví dụ và bài tập

Bảng quy đổi mol, gam, lít và số hạt giúp chọn đúng phép tính theo dữ kiện. Mol là mắt xích trung tâm: từ gam dùng khối lượng mol M; từ số hạt dùng NA; từ lít khí dùng thể tích mol Vm tại nhiệt độ, áp suất đã nêu. Không nhầm lít khí với lít dung dịch.

Sơ đồ quy đổi lấy mol làm trung tâm

Từ Sang mol Từ mol sang
Khối lượng chất m (g) n = m/M m = nM (g)
Số thực thể N n = N/NA N = nNA
Thể tích khí V (L) n = V/Vm V = nVm ở cùng T,p
Dung dịch CM, Vdd n = CMVdd Vdd = n/CM (L)

Mỗi mũi tên chỉ hợp lệ khi đơn vị nhất quán. Sơ đồ chữ dễ nhớ: gam ⇄ mol ⇄ số hạt và lít khí (T,p) ⇄ mol; lít dung dịch cần thêm CM. Xem các công thức tính số mol để biết cách chọn đường chuyển đổi trong bài nhiều bước.

Bảng gam ↔ mol qua M

Dữ kiện Đổi sang n Kiểm ngược
9 g H2O, M = 18 g/mol n = 9/18 = 0,50 mol 0,50 × 18 = 9 g
5,6 g Fe, M = 56 g/mol n = 5,6/56 = 0,10 mol 0,10 × 56 = 5,6 g
0,10 mol CO2 m = 0,10 × 44 = 4,4 g 4,4/44 = 0,10 mol

Khối lượng mol và khối lượng nguyên tử tương đối có thể gần bằng về trị số nhưng M phải có đơn vị g/mol; nếu dùng m bằng kg cần đổi M sang kg/mol trước khi tính.

Bảng số hạt ↔ mol qua NA

Từ Công thức Ví dụ
Mol sang phân tử/ion/nguyên tử N = nNA 0,50 mol H2O ≈ 3,011 × 1023 phân tử
Số hạt sang mol n = N/NA 6,022 × 1023 phân tử ≈ 1 mol

Ở bài tập nhanh, NA ≈ 6,022 × 1023 mol−1. Giá trị SI chính xác là 6,02214076 × 1023 mol−1. Khi tính tổng nguyên tử của phân tử, cần nhân tiếp với số nguyên tử tương ứng trong mỗi phân tử.

Bảng lít khí ↔ mol theo T,p

Điều kiện khí lý tưởng Vm xấp xỉ Ví dụ 0,20 mol khí
0°C; 1 atm 22,414 L/mol 4,483 L
0°C; 1 bar 22,711 L/mol 4,542 L
25°C; 1 bar 24,790 L/mol 4,958 L

Các giá trị lấy từ Vm = RT/p theo mô hình khí lý tưởng, nên dùng gần đúng; khí thực có sai lệch tùy điều kiện. Không ghi “ở đktc” mà không nêu cụ thể T và p.

Quy đổi nhiều bước và số nguyên tử trong phân tử

Ví dụ CO2: cho 22,0 g CO2, M = 44 g/mol. Bước 1: n = 22/44 = 0,50 mol CO2. Bước 2: số phân tử CO2 ≈ 0,50 × 6,022 × 1023 = 3,011 × 1023. Bước 3: mỗi phân tử có 2 O nên số nguyên tử O ≈ 6,022 × 1023, tức 1 mol nguyên tử O.

Kiểm ngược n = Nphân tử/NA ≈ 0,50 mol; m = 0,50 × 44 = 22 g. Ví dụ cho thấy có thể đổi gam sang số hạt qua mol mà không cần biết thể tích khí.

Lỗi nhầm lít khí với lít dung dịch

Lít khí là thể tích khí chịu ảnh hưởng của T và p; đổi sang mol cần Vm cùng điều kiện. Lít dung dịch là thể tích của cả dung dịch; đổi sang mol chất tan cần CM và dùng n = CMVdd.

Ví dụ 0,20 L dung dịch NaOH 0,50 mol/L có n(NaOH) = 0,10 mol. Không thể dùng 0,20/24,79 để tính NaOH trong dung dịch. Bài nồng độ mol trình bày đầy đủ ý nghĩa của CM và thể tích dung dịch.

Tài liệu tham khảo

Hồ sơ chuyên môn

Hồng Anh

Hồng Anh có bằng Cử nhân Sư phạm Hoá học và 5 năm kinh nghiệm giảng dạy Hoá học THPT tại các trung tâm gia sư. Từng theo học chuyên Hoá ở bậc phổ thông, Hồng Anh có nền tảng chuyên môn và kinh nghiệm hỗ trợ học sinh củng cố kiến thức, nhận diện lỗi thường gặp và luyện tập cách giải.

Hồ sơ này giới thiệu nền tảng chuyên môn của Hồng Anh. Thông tin về nguồn nội dung, việc sử dụng AI và phạm vi rà soát bài viết trên BTH được công bố tại trang Chính sách nội dung.

418 bài viết đã xuất bản