Mol (ký hiệu mol) là đơn vị SI của lượng chất. Một mol chứa chính xác 6,02214076 × 1023 thực thể được chỉ rõ — có thể là nguyên tử, phân tử, ion hoặc nhóm hạt xác định. Mol dùng để đếm lượng hạt cực lớn theo cách thuận tiện, không phải đơn vị khối lượng.
Vì sao cần một đơn vị để đếm hạt rất nhỏ
Một hạt nguyên tử hoặc phân tử quá nhỏ để đếm riêng trong mẫu vật thông thường. Giống như một “tá” đại diện cho 12 vật, 1 mol đại diện cho một số thực thể cố định rất lớn. Điểm khác biệt là con số của mol lên tới 6,02214076 × 1023 và được định nghĩa chính xác theo SI.
Nhờ mol, ta liên hệ được khối lượng cân được ngoài phòng thí nghiệm với số lượng các hạt ở cấp độ vi mô mà không phải đếm từng hạt.
Một mol và giá trị chính xác của hằng số Avogadro
Giá trị cố định là NA = 6,02214076 × 1023 mol−1. Hằng số NA có đơn vị nghịch đảo mol, còn con số 6,02214076 × 1023 khi nói số hạt trong một mol là một số đếm không có đơn vị. Ở bài tập phổ thông, thường làm tròn thành 6,022 × 1023.
Để phân biệt rõ ký hiệu, giá trị chính xác và số làm tròn, tham khảo hằng số Avogadro.
Chỉ rõ nguyên tử, phân tử hay ion đang được đếm
Nói “1 mol” chưa đủ nếu không cho biết 1 mol cái gì. Một mol H2O chứa một mol phân tử H2O; vì mỗi phân tử có hai nguyên tử H và một nguyên tử O, mẫu đó có 2 mol nguyên tử H và 1 mol nguyên tử O.
Với NaCl rắn, phải hiểu 1 mol đơn vị công thức NaCl, gồm 1 mol ion Na+ và 1 mol ion Cl− trong mạng ion. Không gọi đây là 1 mol “phân tử NaCl” tách biệt.
Một mol các chất có khối lượng và thể tích khác nhau
Một mol nguyên tử C có khối lượng gần 12 g, một mol phân tử O2 gần 32 g, một mol phân tử nước gần 18 g (dùng khối lượng nguyên tử làm tròn). Mol luôn đếm cùng số thực thể nhưng không buộc khối lượng hay thể tích của các chất bằng nhau.
Thể tích 1 mol khí còn phụ thuộc nhiệt độ, áp suất; không dùng 22,4 L làm thể tích cố định cho tất cả khí ở mọi điều kiện.
Nhận ra mol trong ví dụ nước và muối
Ví dụ 1: 18 g nước tinh khiết có khoảng 1 mol phân tử H2O (M ≈ 18 g/mol), tức khoảng 6,022 × 1023 phân tử. Kiểm bằng m = nM = 1 × 18 = 18 g.
Ví dụ 2: 0,50 mol đơn vị công thức NaCl chứa 0,50 mol ion Na+ và 0,50 mol ion Cl−. Nếu đề hỏi lượng chất trong mẫu, đại lượng được ký hiệu là n; bài số mol là gì giải thích cách đọc và viết n mà không nhầm với đơn vị mol.



