Bỏ qua điều hướng
LanthanideNGUYÊN TỐ 067

Holmium

Tên tiếng Việt: Holmi · Ho

Holmium (holmi) là nguyên tố lanthanide có ký hiệu Ho và số hiệu nguyên tử 67. Holmium có tính chất từ mạnh và được dùng trong laser, vật liệu từ, nghiên cứu khoa học.

Chất rắnNhóm —Chu kỳ 6
Hoá trị trong ví dụChưa có ví dụXem hợp chất cụ thể bên dưới
Số oxi hoá trong ví dụChưa có ví dụTrong đơn chất: 0
Ion đơn nguyên tửChưa có ví dụĐiện tích khác với hoá trị
Nguyên tử khối chuẩn164.930 329(5)Nguyên tử khối chuẩn

Tra cứu đồng vị

Số neutron bằng số khối A trừ số hiệu nguyên tử Z. Khối lượng của một đồng vị khác với nguyên tử khối chuẩn của nguyên tố.

Thành phần đồng vị đại diện trong vật liệu tự nhiên trên Trái Đất
Đồng vịNeutronKhối lượng (u)Tỉ phần nguyên tử (0–1)
Ho-16598164.9303288(21)1

Nguồn: CIAAW 2024 (tỉ phần), NIST (khối lượng). Tỉ phần 0.01 tương ứng 1%. Số trong ngoặc thể hiện độ không đảm bảo ở các chữ số cuối; khoảng giá trị phản ánh biến thiên tự nhiên.

Tính số hạt

67 proton · 98 neutron · 67 electron

Bộ tính áp dụng e = Z − q. Mô hình 3D phía trên minh họa nguyên tử trung hòa.

Hoá trị, số oxi hoá và ion

Ba khái niệm này có cách dùng khác nhau. Các ví dụ dưới đây gắn với từng hợp chất, không phải danh sách đầy đủ cho mọi điều kiện.

Hoá trị trong ví dụ

Chưa có ví dụ hoá trị trong bảng tra này.

Số oxi hoá

Trong đơn chất: 0.

Ion đơn nguyên tử

Chưa chọn được ví dụ ion đơn nguyên tử phù hợp trong bảng tra này.

Cấu tạo nguyên tử

Nguyên tử Holmium trung hoà có 67 proton và 67 electron. Cấu hình tham khảo: [Xe] 4f¹¹ 6s². Phân bố electron theo lớp: 2, 8, 18, 29, 8, 2.

67Proton
67Electron · nguyên tử trung hoà
6Lớp electron có electron
CẤU HÌNH ELECTRON[Xe] 4f¹¹ 6s²
K2electron
L8electron
M18electron
N29electron
O8electron
P2electron

Tính chất vật lý

Holmium là kim loại rắn, màu bạc, có ánh kim và tính từ mạnh. Nó có thể bị oxi hoá trên bề mặt khi tiếp xúc với không khí.

Tính chất hoá học

Holmium thường tạo hợp chất ở trạng thái +3, phản ứng với oxygen, acid và halogen. Các hợp chất Holmium có tính quang học và từ tính đặc trưng.

Ứng dụng

Một số laser dùng ion holmium pha tạp trong vật liệu chủ, chẳng hạn Ho:YAG. Đặc tính thiết bị phụ thuộc tinh thể, mức pha tạp và hệ quang học. Ứng dụng y tế là của thiết bị và quy trình cụ thể, không phải tác dụng điều trị của kim loại holmium tự do.

Nguyên tử khối và đồng vị

Nguyên tử khối chuẩn: 164.930 329(5). Số neutron phụ thuộc vào đồng vị; với số khối A, số neutron bằng A − 67.

Phân bố trong tự nhiên

Holmium có trong những khoáng đất hiếm như monazite và bastnaesite với hàm lượng phụ thuộc nguồn. Nó được tách từ hỗn hợp cùng nhiều nguyên tố có tính chất gần nhau.

Lịch sử phát hiện

Các nghiên cứu của Delafontaine, Soret và Cleve vào cuối thập niên 1870 góp phần nhận diện holmium. Những quan sát quang phổ và bước phân tách là các phần khác nhau của lịch sử phát hiện.

Lưu ý an toàn

Kim loại, muối và vật liệu laser pha tạp holmium không có cùng điều kiện phơi nhiễm. Thiết bị laser có thể gây nguy cơ quang học ngay cả khi vật liệu rắn ổn định. Không tự dùng thiết bị y tế dựa vào mô tả ứng dụng nguyên tố.

Hợp chất và phản ứng minh họa

Chưa có ví dụ hợp chất được chọn cho nguyên tố này.

Đọc thêm: Danh pháp hợp chất và phân loại phản ứng — OpenStax Chemistry 2e.

Bảng dữ liệu nguyên tố

Định danh và tính chất cơ bản
Tên quốc tếHolmium
Tên tiếng ViệtHolmi
Ký hiệuHo
Số hiệu nguyên tử67
Nguyên tử khối chuẩn164.930 329(5)
NhómTrình bày theo họ nguyên tố
Chu kỳ6
Khốif
Cấu hình electron tham khảo[Xe] 4f¹¹ 6s²
Trạng thái ở 20 °CChất rắn
Nhiệt độ nóng chảy1472 °C
Nhiệt độ sôi2700 °C
Dữ liệu nguyên tử nâng cao
Năng lượng ion hoá của nguyên tử trung hòa ở trạng thái cơ bản
Năng lượng ion hoá thứ nhất (eV)6.0215 ± 0.0006

Giá trị theo đánh giá dữ liệu NIST; xem ký hiệu và độ không đảm bảo trong nguồn. NIST Atomic Spectra Database.

Tính chất tham khảo theo bảng tổng hợp Mendeleev
Độ âm điện (Pauling)1.23
Khối lượng riêng (g/cm³)8.8
Bán kính cộng hoá trị — Cordero (pm)192
Bán kính van der Waals (pm)230
Nhiệt dung mol (J/mol/K)27.15
Độ dẫn nhiệt (W/m/K)Chưa có dữ liệu
Enthalpy nóng chảy (kJ/mol)Chưa có dữ liệu

Đây là số liệu tổng hợp, không đồng nghĩa mọi giá trị đều đã được đo trực tiếp. Bán kính phụ thuộc cách định nghĩa. Khối lượng riêng của chất rắn/lỏng tham khảo gần nhiệt độ phòng; khí theo mô hình khí lý tưởng ở 25 °C và 101325 Pa. Nhiệt dung và độ dẫn nhiệt tham khảo ở 298.15 K; nhiệt dung theo mol chất tham chiếu, không mặc định theo mol nguyên tử. Cần kiểm tra pha, áp suất và chất tham chiếu trước khi tính toán chuyên sâu.

Nguồn và tài liệu gốc: Mendeleev — dữ liệu và trích dẫn. Điều kiện và tài liệu riêng của một số giá trị dẫn nhiệt, nóng chảy chưa được xác định đầy đủ.

Electron lớp ngoài cùng không đủ để mô tả electron hoá trị; cần xét các phân lớp và chất cụ thể.

Số khối đồng vị khác với nguyên tử khối chuẩn. Các tính chất còn là dự đoán được ghi rõ trong nội dung; điều kiện đo cần được xem cùng tài liệu nguồn.

Tham khảo thêm

Bạn có thể đọc thêm các tài liệu nguồn dưới đây để tìm hiểu sâu hơn về nguyên tố và bối cảnh của các số liệu.