Thulium
Tên tiếng Việt: Thuli · Tm
Thulium (thuli) là nguyên tố lanthanide có ký hiệu Tm và số hiệu nguyên tử 69. Thulium ít phổ biến hơn nhưng có ứng dụng trong laser, nguồn tia X và thiết bị chuyên dụng.
Cấu tạo nguyên tử
Nguyên tử Thulium trung hoà có 69 proton và 69 electron. Cấu hình tham khảo: [Xe] 4f¹³ 6s². Phân bố electron theo lớp: 2, 8, 18, 31, 8, 2.
[Xe] 4f¹³ 6s²Tính chất vật lý
Thulium là kim loại rắn, màu bạc, mềm và có ánh kim. Do khá hiếm và ít gặp trong đời sống, Thulium chủ yếu được biết đến trong lĩnh vực vật liệu và thiết bị y học.
Tính chất hoá học
Thulium thường tạo hợp chất ở trạng thái +3, phản ứng với oxygen, acid và halogen. Các hợp chất Thulium có tính quang học hữu ích trong laser.
Ứng dụng
Ion thulium trong vật liệu chủ có ứng dụng ở một số hệ laser. Những nguồn bức xạ chuyên dụng liên quan đến đồng vị phải nêu rõ đồng vị và cơ chế khi mô tả chi tiết; không suy rằng mọi mẫu thulium tự phát tia X như một thiết bị hoàn chỉnh.
Nguyên tử khối và đồng vị
Nguyên tử khối chuẩn: 168.934 219(5). Số neutron phụ thuộc vào đồng vị; với số khối A, số neutron bằng A − 69.
Phân bố trong tự nhiên
Thulium có trong một số khoáng đất hiếm, trong đó có monazite. Hàm lượng thường nhỏ và cần nhiều bước tách để tạo nguyên liệu theo yêu cầu kỹ thuật.
Lịch sử phát hiện
Cleve nhận diện thulium năm 1879 trong quá trình phân tích những thành phần liên quan đến erbium. Những biến thiên quang phổ và thành phần giúp phát hiện mẫu chưa phải một nguyên tố đơn nhất.
Lưu ý an toàn
Vật liệu laser chứa thulium, muối thulium và nguồn đồng vị phóng xạ có yêu cầu an toàn khác nhau. Không coi một thiết bị phát tia X hoặc nguồn bức xạ là mẫu thulium thông thường để tự tháo và xử lý.
Bảng dữ liệu nguyên tố
| Tên quốc tế | Thulium |
|---|---|
| Tên tiếng Việt | Thuli |
| Ký hiệu | Tm |
| Số hiệu nguyên tử | 69 |
| Nguyên tử khối chuẩn | 168.934 219(5) |
| Nhóm | Trình bày theo họ nguyên tố |
| Chu kỳ | 6 |
| Khối | f |
| Cấu hình electron tham khảo | [Xe] 4f¹³ 6s² |
| Trạng thái ở 20 °C | Chất rắn |
| Nhiệt độ nóng chảy | 1545 °C |
| Nhiệt độ sôi | 1950 °C |
Số khối đồng vị khác với nguyên tử khối chuẩn. Các tính chất còn là dự đoán được ghi rõ trong nội dung; điều kiện đo cần được xem cùng tài liệu nguồn.
Tham khảo thêm
Bạn có thể đọc thêm các tài liệu nguồn dưới đây để tìm hiểu sâu hơn về nguyên tố và bối cảnh của các số liệu.