Lutetium
Tên tiếng Việt: Luteti · Lu
Lutetium (luteti) là nguyên tố lanthanide có ký hiệu Lu và số hiệu nguyên tử 71. Lutetium thường được xem là nguyên tố kết thúc dãy lanthanide và có ứng dụng trong y học hạt nhân.
Cấu tạo nguyên tử
Nguyên tử Lutetium trung hoà có 71 proton và 71 electron. Cấu hình tham khảo: [Xe] 4f¹⁴ 5d¹ 6s². Phân bố electron theo lớp: 2, 8, 18, 32, 9, 2.
[Xe] 4f¹⁴ 5d¹ 6s²Tính chất vật lý
Lutetium là kim loại rắn, màu bạc, tương đối cứng và có khối lượng riêng lớn. Do hiếm và giá trị cao, Lutetium không phổ biến trong đời sống hằng ngày.
Tính chất hoá học
Lutetium thường tạo hợp chất ở trạng thái +3, phản ứng với oxygen, acid và halogen. Phân lớp 4f đầy giúp Lu³⁺ tương đối ổn định.
Ứng dụng
Một số dược chất chứa Lu-177, chẳng hạn lutetium Lu-177 dotatate, được dùng trong điều trị theo chỉ định chuyên khoa. Các vật liệu chứa lutetium còn có ứng dụng phát hiện bức xạ và nghiên cứu. Không phải mọi hợp chất lutetium đều là thuốc; tinh thể đầu dò và đồng vị dùng trong điều trị có vai trò khác nhau.
Nguyên tử khối và đồng vị
Nguyên tử khối chuẩn: 174.966 69(5). Số neutron phụ thuộc vào đồng vị; với số khối A, số neutron bằng A − 71.
Phân bố trong tự nhiên
Lutetium đi cùng các lanthanide khác trong một số nguồn monazite. Dược chất dùng Lu-177 cần được sản xuất và kiểm soát theo đồng vị và dạng hoá học, không phải sử dụng trực tiếp nguyên liệu khoáng.
Lịch sử phát hiện
Urbain công bố nhận diện lutetium năm 1907; Auer von Welsbach và Charles James cũng có các nghiên cứu liên quan. Lịch sử công bố và quá trình tách mẫu không nên rút thành khẳng định mọi bước đều do một người thực hiện.
Lưu ý an toàn
Lu-177 là đồng vị phóng xạ sử dụng trong các dược chất chuyên biệt. Chỉ định và an toàn phụ thuộc dược chất, hoạt độ và người bệnh. Không gán toàn bộ ứng dụng điều trị cho kim loại lutetium hoặc mọi đồng vị của nó.
Bảng dữ liệu nguyên tố
| Tên quốc tế | Lutetium |
|---|---|
| Tên tiếng Việt | Luteti |
| Ký hiệu | Lu |
| Số hiệu nguyên tử | 71 |
| Nguyên tử khối chuẩn | 174.966 69(5) |
| Nhóm | Trình bày theo họ nguyên tố |
| Chu kỳ | 6 |
| Khối | f |
| Cấu hình electron tham khảo | [Xe] 4f¹⁴ 5d¹ 6s² |
| Trạng thái ở 20 °C | Chất rắn |
| Nhiệt độ nóng chảy | 1663 °C |
| Nhiệt độ sôi | 3402 °C |
Số khối đồng vị khác với nguyên tử khối chuẩn. Các tính chất còn là dự đoán được ghi rõ trong nội dung; điều kiện đo cần được xem cùng tài liệu nguồn.
Tham khảo thêm
Bạn có thể đọc thêm các tài liệu nguồn dưới đây để tìm hiểu sâu hơn về nguyên tố và bối cảnh của các số liệu.