Bỏ qua điều hướng
Kim loại kiềmNGUYÊN TỐ 087

Francium

Tên tiếng Việt: Franxi · Fr

Francium (franxi) là kim loại kiềm có ký hiệu Fr và số hiệu nguyên tử 87. Đây là nguyên tố rất hiếm và phóng xạ, nằm ở cuối nhóm 1 trong bảng tuần hoàn. Francium thường được học để minh hoạ xu hướng tăng tính kim loại khi đi xuống nhóm kim loại kiềm, dù thực tế ít được nghiên cứu trực tiếp do chu kỳ bán rã ngắn.

Chất rắnNhóm 1Chu kỳ 7
Hoá trị trong ví dụChưa có ví dụXem hợp chất cụ thể bên dưới
Số oxi hoá trong ví dụChưa có ví dụTrong đơn chất: 0
Ion đơn nguyên tửChưa có ví dụĐiện tích khác với hoá trị
Số khối đồng vị tham khảo[223]Số khối đồng vị tham khảo

Tra cứu đồng vị

Số neutron bằng số khối A trừ số hiệu nguyên tử Z. Khối lượng của một đồng vị khác với nguyên tử khối chuẩn của nguyên tố.

Không có thành phần đồng vị tự nhiên đại diện trong bảng CIAAW đang sử dụng. Điều này không có nghĩa nguyên tố không có đồng vị.

Hoá trị, số oxi hoá và ion

Ba khái niệm này có cách dùng khác nhau. Các ví dụ dưới đây gắn với từng hợp chất, không phải danh sách đầy đủ cho mọi điều kiện.

Hoá trị trong ví dụ

Chưa có ví dụ hoá trị trong bảng tra này.

Số oxi hoá

Trong đơn chất: 0.

Ion đơn nguyên tử

Chưa chọn được ví dụ ion đơn nguyên tử phù hợp trong bảng tra này.

Cấu tạo nguyên tử

Nguyên tử Francium trung hoà có 87 proton và 87 electron. Cấu hình tham khảo: [Rn] 7s¹. Phân bố electron theo lớp: 2, 8, 18, 32, 18, 8, 1.

87Proton
87Electron · nguyên tử trung hoà
7Lớp electron có electron
CẤU HÌNH ELECTRON[Rn] 7s¹
K2electron
L8electron
M18electron
N32electron
O18electron
P8electron
Q1electron

Tính chất vật lý

Lượng francium tồn tại tại một thời điểm rất nhỏ và các đồng vị phân rã nhanh. Nhiều tính chất vật liệu khối là dự đoán, khác với các phép đo nguyên tử hoặc nghiên cứu lượng vết. Không nên mô tả độ mềm, khối lượng riêng hay nhiệt độ chuyển pha như đã quan sát trên một mẫu kim loại thông thường.

Tính chất hoá học

Francium thuộc nhóm 1 và thường được xét qua dạng Fr⁺ trong hoá học lượng vết. Không suy rằng nó chắc chắn có phản ứng với nước mãnh liệt nhất từ một xu hướng nhóm đơn giản. Các kết luận phải phân biệt dữ liệu đo với ngoại suy lý thuyết.

Ứng dụng

Francium gần như không có ứng dụng thực tế phổ biến do quá hiếm và phóng xạ. Giá trị chính của Francium nằm ở nghiên cứu vật lý nguyên tử, phóng xạ và kiểm chứng các mô hình lý thuyết. Trong học tập, Francium giúp hoàn thiện hiểu biết về nhóm kim loại kiềm.

Nguyên tử khối và đồng vị

Nguyên tử khối chuẩn: Không có nguyên tử khối chuẩn. Số neutron phụ thuộc vào đồng vị; với số khối A, số neutron bằng A − 87. Các đồng vị được bảng CIAAW dựa trên NUBASE2020 liệt kê: Fr-223.

Phân bố trong tự nhiên

Francium có thể xuất hiện với lượng vết trong chuỗi phân rã, đặc biệt liên quan đến actinium. Do không có đồng vị bền và thời gian tồn tại ngắn, không có nguồn kim loại khối tự nhiên tương tự các kim loại kiềm quen thuộc.

Lịch sử phát hiện

Marguerite Perey phát hiện francium năm 1939 khi nghiên cứu actinium. Việc nhận diện qua sản phẩm phân rã khác với quan sát một mẫu kim loại khối trong điều kiện thường.

Lưu ý an toàn

Francium chỉ được nghiên cứu trong điều kiện kiểm soát phóng xạ. Không suy từ vị trí nhóm 1 ra cách thử phản ứng với nước hoặc biện pháp bảo quản tại nhà. Hoạt độ và đồng vị phải được xem xét khi đánh giá nguy cơ.

Hợp chất và phản ứng minh họa

Chưa có ví dụ hợp chất được chọn cho nguyên tố này.

Đọc thêm: Danh pháp hợp chất và phân loại phản ứng — OpenStax Chemistry 2e.

Bảng dữ liệu nguyên tố

Định danh và tính chất cơ bản
Tên quốc tếFrancium
Tên tiếng ViệtFranxi
Ký hiệuFr
Số hiệu nguyên tử87
Nguyên tử khối chuẩnKhông có nguyên tử khối chuẩn
Nhóm1
Chu kỳ7
Khốis
Cấu hình electron tham khảo[Rn] 7s¹
Trạng thái ở 20 °CChất rắn
Nhiệt độ nóng chảy21 °C
Nhiệt độ sôi650 °C
Dữ liệu nguyên tử nâng cao
Năng lượng ion hoá của nguyên tử trung hòa ở trạng thái cơ bản
Năng lượng ion hoá thứ nhất (eV)4.0727411 ± 0.0000011

Giá trị theo đánh giá dữ liệu NIST; xem ký hiệu và độ không đảm bảo trong nguồn. NIST Atomic Spectra Database.

Tính chất tham khảo theo bảng tổng hợp Mendeleev
Độ âm điện (Pauling)0.7
Khối lượng riêng (g/cm³)1.87
Bán kính cộng hoá trị — Cordero (pm)260
Bán kính van der Waals (pm)348
Nhiệt dung mol (J/mol/K)Chưa có dữ liệu
Độ dẫn nhiệt (W/m/K)Chưa có dữ liệu
Enthalpy nóng chảy (kJ/mol)15

Đây là số liệu tổng hợp, không đồng nghĩa mọi giá trị đều đã được đo trực tiếp. Bán kính phụ thuộc cách định nghĩa. Khối lượng riêng của chất rắn/lỏng tham khảo gần nhiệt độ phòng; khí theo mô hình khí lý tưởng ở 25 °C và 101325 Pa. Nhiệt dung và độ dẫn nhiệt tham khảo ở 298.15 K; nhiệt dung theo mol chất tham chiếu, không mặc định theo mol nguyên tử. Cần kiểm tra pha, áp suất và chất tham chiếu trước khi tính toán chuyên sâu.

Nguồn và tài liệu gốc: Mendeleev — dữ liệu và trích dẫn. Điều kiện và tài liệu riêng của một số giá trị dẫn nhiệt, nóng chảy chưa được xác định đầy đủ.

Số electron lớp ngoài cùng được suy từ cấu hình tham khảo; hoá trị trong hợp chất cần xét riêng.

Số khối đồng vị khác với nguyên tử khối chuẩn. Các tính chất còn là dự đoán được ghi rõ trong nội dung; điều kiện đo cần được xem cùng tài liệu nguồn.

Tham khảo thêm

Bạn có thể đọc thêm các tài liệu nguồn dưới đây để tìm hiểu sâu hơn về nguyên tố và bối cảnh của các số liệu.