Dubnium
Tên tiếng Việt: Dubni · Db
Dubnium (dubni) là nguyên tố siêu nặng có ký hiệu Db và số hiệu nguyên tử 105. Đây là nguyên tố nhân tạo, phóng xạ, thuộc nhóm 5 trong bảng tuần hoàn. Dubnium có ý nghĩa chủ yếu trong nghiên cứu hạt nhân và hoá học nguyên tố siêu nặng.
Cấu tạo nguyên tử
Nguyên tử dubnium trung hoà có 105 proton và 105 electron. Cấu hình tham khảo: [Rn] 5f¹⁴ 6d³ 7s². Phân bố electron theo lớp tương ứng: 2, 8, 18, 32, 32, 11, 2. Cách biểu diễn này không đồng nghĩa toàn bộ cấu trúc electron đã được đo trực tiếp.
[Rn] 5f¹⁴ 6d³ 7s²Tính chất vật lý
Dubnium được tạo với lượng nguyên tử rất nhỏ; chưa có mẫu vĩ mô để đo đầy đủ màu sắc, độ cứng, khối lượng riêng và nhiệt độ chuyển pha như các kim loại quen thuộc. Những giá trị tính toán cho vật liệu khối là dự đoán lý thuyết. Các phép đo hạt nhân và thời gian sống của từng đồng vị là một loại bằng chứng riêng.
Tính chất hoá học
Dubnium đã được khảo sát bằng các phép tách hoá học trong dung dịch ở mức từng nguyên tử. Các nghiên cứu giúp đối chiếu hành vi của nguyên tố 105 với nhóm 5 và kiểm tra ảnh hưởng của cấu trúc electron lên khả năng tạo các dạng hoá học trong dung dịch. Đây là dữ liệu thực nghiệm, dù lượng mẫu quá nhỏ để quan sát như một hoá chất thông thường.
Ứng dụng
Dubnium có vai trò trong nghiên cứu phép tách hoá học từng nguyên tử và hành vi nhóm 5. Lượng mẫu nhỏ và sự phân rã phóng xạ giới hạn việc khảo sát. Nguyên tố chưa có ứng dụng thương mại hoặc đời sống được xác lập.
Nguyên tử khối và đồng vị
Nguyên tử khối chuẩn: Không có nguyên tử khối chuẩn. Số neutron phụ thuộc vào đồng vị; với số khối A, số neutron bằng A − 105. Các đồng vị được bảng CIAAW dựa trên NUBASE2020 liệt kê: Db-268.
Phân bố trong tự nhiên
Dubnium được tạo trong các phản ứng hạt nhân tại cơ sở nghiên cứu. Các đồng vị phóng xạ của nó được nhận diện bằng tín hiệu phân rã; thời gian tồn tại thay đổi theo từng đồng vị. Dubnium không phải nguyên liệu khoáng sản hoặc vật liệu thương mại.
Lịch sử phát hiện
Việc nhận diện nguyên tố 105 gắn với các nghiên cứu tại Dubna và Berkeley. IUPAC chấp nhận tên dubnium trong khuyến nghị năm 1997. Tên gọi vinh danh Dubna, một trung tâm nghiên cứu nguyên tố nặng.
Lưu ý an toàn
Các mẫu dubnium phóng xạ được xử lý bằng hệ thống nghiên cứu chuyên dụng. Nguy cơ phụ thuộc đồng vị và điều kiện thí nghiệm. Những phép tách hoá học từng nguyên tử không phải hoạt động thực hành bằng thiết bị thông thường.
Bảng dữ liệu nguyên tố
| Tên quốc tế | Dubnium |
|---|---|
| Tên tiếng Việt | Dubni |
| Ký hiệu | Db |
| Số hiệu nguyên tử | 105 |
| Nguyên tử khối chuẩn | Không có nguyên tử khối chuẩn |
| Nhóm | 5 |
| Chu kỳ | 7 |
| Khối | d |
| Cấu hình electron tham khảo | [Rn] 5f¹⁴ 6d³ 7s² |
| Trạng thái ở 20 °C | Chưa xác định thực nghiệm trên mẫu vĩ mô |
| Nhiệt độ nóng chảy | Chưa có giá trị cho điều kiện xác định |
| Nhiệt độ sôi | Chưa có giá trị cho điều kiện xác định |
Số khối đồng vị khác với nguyên tử khối chuẩn. Các tính chất còn là dự đoán được ghi rõ trong nội dung; điều kiện đo cần được xem cùng tài liệu nguồn.
Tham khảo thêm
Bạn có thể đọc thêm các tài liệu nguồn dưới đây để tìm hiểu sâu hơn về nguyên tố và bối cảnh của các số liệu.