Tantalum
Tên tiếng Việt: Tantali · Ta
Tantalum (tantali) là kim loại chuyển tiếp có ký hiệu Ta và số hiệu nguyên tử 73. Nguyên tố này nổi bật nhờ khả năng chống ăn mòn, chịu nhiệt và được sử dụng trong linh kiện điện tử, thiết bị y tế, hợp kim đặc biệt. Tantalum là một trong những kim loại có giá trị công nghệ cao.
Cấu tạo nguyên tử
Nguyên tử Tantalum trung hoà có 73 proton và 73 electron. Cấu hình tham khảo: [Xe] 4f¹⁴ 5d³ 6s². Phân bố electron theo lớp: 2, 8, 18, 32, 11, 2.
[Xe] 4f¹⁴ 5d³ 6s²Tính chất vật lý
Tantalum là kim loại rắn, màu xám bạc, có nhiệt độ nóng chảy cao, dẻo và bền. Đặc điểm nổi bật của Tantalum là khả năng chống ăn mòn rất tốt, đặc biệt nhờ lớp oxide bền bảo vệ bề mặt. Tính chất này khiến Tantalum phù hợp với môi trường hoá học khắc nghiệt.
Tính chất hoá học
Tantalum khá bền về mặt hoá học trong nhiều điều kiện do lớp oxide bảo vệ. Tuy nhiên, ở điều kiện thích hợp, Tantalum vẫn có thể tạo các hợp chất ở trạng thái oxi hoá cao, đặc biệt là +5. Oxide tantalum có tính bền và được ứng dụng trong vật liệu điện tử. Khi học Tantalum, cần chú ý mối liên hệ giữa lớp oxide bền và khả năng chống ăn mòn.
Ứng dụng
Tantalum được dùng trong một số tụ điện với lớp oxide đóng vai trò điện môi, thiết bị chống ăn mòn và vật liệu chuyên dụng. Một số sản phẩm y tế dùng tantalum đạt tiêu chuẩn phù hợp. Không phải mọi thiết bị điện tử đều có tụ tantalum, hoặc mọi dạng tantalum đều đạt yêu cầu cấy ghép.
Nguyên tử khối và đồng vị
Nguyên tử khối chuẩn: 180.947 88(2). Số neutron phụ thuộc vào đồng vị; với số khối A, số neutron bằng A − 73.
Phân bố trong tự nhiên
Tantalum có trong khoáng tantalite và những nguồn columbite–tantalite. Nó thường đi cùng niobium nhưng thành phần thay đổi theo mỏ. Tách và tinh chế cần đáp ứng mục đích điện tử hoặc vật liệu chuyên dụng.
Lịch sử phát hiện
Ekeberg công bố tantalum năm 1802. Do hoá học gần với niobium, việc chứng minh hai nguyên tố riêng và tách chúng cần những nghiên cứu tiếp theo trong thế kỷ XIX.
Lưu ý an toàn
Ứng dụng trong thiết bị y tế chỉ áp dụng cho vật liệu và sản phẩm đáp ứng yêu cầu chuyên ngành. Không coi mọi dạng tantalum, bột hoặc hợp chất là an toàn để tiếp xúc cơ thể. Quá trình gia công có những nguy cơ riêng cần được đánh giá.
Bảng dữ liệu nguyên tố
| Tên quốc tế | Tantalum |
|---|---|
| Tên tiếng Việt | Tantali |
| Ký hiệu | Ta |
| Số hiệu nguyên tử | 73 |
| Nguyên tử khối chuẩn | 180.947 88(2) |
| Nhóm | 5 |
| Chu kỳ | 6 |
| Khối | d |
| Cấu hình electron tham khảo | [Xe] 4f¹⁴ 5d³ 6s² |
| Trạng thái ở 20 °C | Chất rắn |
| Nhiệt độ nóng chảy | 3017 °C |
| Nhiệt độ sôi | 5455 °C |
Số khối đồng vị khác với nguyên tử khối chuẩn. Các tính chất còn là dự đoán được ghi rõ trong nội dung; điều kiện đo cần được xem cùng tài liệu nguồn.
Tham khảo thêm
Bạn có thể đọc thêm các tài liệu nguồn dưới đây để tìm hiểu sâu hơn về nguyên tố và bối cảnh của các số liệu.