Bỏ qua điều hướng
Kim loại chuyển tiếpNGUYÊN TỐ 073

Tantalum

Tên tiếng Việt: Tantali · Ta

Tantalum (tantali) là kim loại chuyển tiếp có ký hiệu Ta và số hiệu nguyên tử 73. Nguyên tố này nổi bật nhờ khả năng chống ăn mòn, chịu nhiệt và được sử dụng trong linh kiện điện tử, thiết bị y tế, hợp kim đặc biệt. Tantalum là một trong những kim loại có giá trị công nghệ cao.

Chất rắnNhóm 5Chu kỳ 6
Số hiệu nguyên tử73Proton trong hạt nhân
Nguyên tử khối chuẩn180.947 88(2)Nguyên tử khối chuẩn
Nhóm5Cột trong bảng tuần hoàn
Chu kỳ6Hàng trong bảng tuần hoàn

Cấu tạo nguyên tử

Nguyên tử Tantalum trung hoà có 73 proton và 73 electron. Cấu hình tham khảo: [Xe] 4f¹⁴ 5d³ 6s². Phân bố electron theo lớp: 2, 8, 18, 32, 11, 2.

73Proton
73Electron · nguyên tử trung hoà
6Lớp electron có electron
CẤU HÌNH ELECTRON[Xe] 4f¹⁴ 5d³ 6s²
K2electron
L8electron
M18electron
N32electron
O11electron
P2electron

Tính chất vật lý

Tantalum là kim loại rắn, màu xám bạc, có nhiệt độ nóng chảy cao, dẻo và bền. Đặc điểm nổi bật của Tantalum là khả năng chống ăn mòn rất tốt, đặc biệt nhờ lớp oxide bền bảo vệ bề mặt. Tính chất này khiến Tantalum phù hợp với môi trường hoá học khắc nghiệt.

Tính chất hoá học

Tantalum khá bền về mặt hoá học trong nhiều điều kiện do lớp oxide bảo vệ. Tuy nhiên, ở điều kiện thích hợp, Tantalum vẫn có thể tạo các hợp chất ở trạng thái oxi hoá cao, đặc biệt là +5. Oxide tantalum có tính bền và được ứng dụng trong vật liệu điện tử. Khi học Tantalum, cần chú ý mối liên hệ giữa lớp oxide bền và khả năng chống ăn mòn.

Ứng dụng

Tantalum được dùng trong một số tụ điện với lớp oxide đóng vai trò điện môi, thiết bị chống ăn mòn và vật liệu chuyên dụng. Một số sản phẩm y tế dùng tantalum đạt tiêu chuẩn phù hợp. Không phải mọi thiết bị điện tử đều có tụ tantalum, hoặc mọi dạng tantalum đều đạt yêu cầu cấy ghép.

Nguyên tử khối và đồng vị

Nguyên tử khối chuẩn: 180.947 88(2). Số neutron phụ thuộc vào đồng vị; với số khối A, số neutron bằng A − 73.

Phân bố trong tự nhiên

Tantalum có trong khoáng tantalite và những nguồn columbite–tantalite. Nó thường đi cùng niobium nhưng thành phần thay đổi theo mỏ. Tách và tinh chế cần đáp ứng mục đích điện tử hoặc vật liệu chuyên dụng.

Lịch sử phát hiện

Ekeberg công bố tantalum năm 1802. Do hoá học gần với niobium, việc chứng minh hai nguyên tố riêng và tách chúng cần những nghiên cứu tiếp theo trong thế kỷ XIX.

Lưu ý an toàn

Ứng dụng trong thiết bị y tế chỉ áp dụng cho vật liệu và sản phẩm đáp ứng yêu cầu chuyên ngành. Không coi mọi dạng tantalum, bột hoặc hợp chất là an toàn để tiếp xúc cơ thể. Quá trình gia công có những nguy cơ riêng cần được đánh giá.

Bảng dữ liệu nguyên tố

Tên quốc tếTantalum
Tên tiếng ViệtTantali
Ký hiệuTa
Số hiệu nguyên tử73
Nguyên tử khối chuẩn180.947 88(2)
Nhóm5
Chu kỳ6
Khốid
Cấu hình electron tham khảo[Xe] 4f¹⁴ 5d³ 6s²
Trạng thái ở 20 °CChất rắn
Nhiệt độ nóng chảy3017 °C
Nhiệt độ sôi5455 °C

Số khối đồng vị khác với nguyên tử khối chuẩn. Các tính chất còn là dự đoán được ghi rõ trong nội dung; điều kiện đo cần được xem cùng tài liệu nguồn.

Tham khảo thêm

Bạn có thể đọc thêm các tài liệu nguồn dưới đây để tìm hiểu sâu hơn về nguyên tố và bối cảnh của các số liệu.