Bỏ qua điều hướng
Kim loại chuyển tiếpNGUYÊN TỐ 104

Rutherfordium

Tên tiếng Việt: Rutherfordi · Rf

Rutherfordium (rutherfordi) là nguyên tố siêu nặng có ký hiệu Rf và số hiệu nguyên tử 104. Đây là nguyên tố nhân tạo, phóng xạ, mở đầu nhóm nguyên tố transactinide sau Lawrencium. Rutherfordium thường được học như phần mở rộng của bảng tuần hoàn hiện đại.

Chưa xác định thực nghiệm trên mẫu vĩ môNhóm 4Chu kỳ 7
Hoá trị trong ví dụChưa có ví dụXem hợp chất cụ thể bên dưới
Số oxi hoá trong ví dụChưa có ví dụTrong đơn chất: 0
Ion đơn nguyên tửChưa có ví dụĐiện tích khác với hoá trị
Số khối đồng vị tham khảo[267]Số khối đồng vị tham khảo

Tra cứu đồng vị

Số neutron bằng số khối A trừ số hiệu nguyên tử Z. Khối lượng của một đồng vị khác với nguyên tử khối chuẩn của nguyên tố.

Không có thành phần đồng vị tự nhiên đại diện trong bảng CIAAW đang sử dụng. Điều này không có nghĩa nguyên tố không có đồng vị.

Hoá trị, số oxi hoá và ion

Ba khái niệm này có cách dùng khác nhau. Các ví dụ dưới đây gắn với từng hợp chất, không phải danh sách đầy đủ cho mọi điều kiện.

Hoá trị trong ví dụ

Chưa có ví dụ hoá trị trong bảng tra này.

Số oxi hoá

Trong đơn chất: 0.

Ion đơn nguyên tử

Chưa chọn được ví dụ ion đơn nguyên tử phù hợp trong bảng tra này.

Cấu tạo nguyên tử

Nguyên tử rutherfordium trung hoà có 104 proton và 104 electron. Cấu hình tham khảo: [Rn] 5f¹⁴ 6d² 7s². Phân bố electron theo lớp tương ứng: 2, 8, 18, 32, 32, 10, 2. Cách biểu diễn này không đồng nghĩa toàn bộ cấu trúc electron đã được đo trực tiếp.

104Proton
104Electron · nguyên tử trung hoà
7Lớp electron có electron
CẤU HÌNH ELECTRON · THAM KHẢO[Rn] 5f¹⁴ 6d² 7s²
K2electron
L8electron
M18electron
N32electron
O32electron
P10electron
Q2electron

Tính chất vật lý

Rutherfordium được tạo với lượng nguyên tử rất nhỏ; chưa có mẫu vĩ mô để đo đầy đủ màu sắc, độ cứng, khối lượng riêng và nhiệt độ chuyển pha như các kim loại quen thuộc. Những giá trị tính toán cho vật liệu khối là dự đoán lý thuyết. Các phép đo hạt nhân và thời gian sống của từng đồng vị là một loại bằng chứng riêng.

Tính chất hoá học

Hoá học rutherfordium đã được nghiên cứu thực nghiệm ở mức từng nguyên tử, bao gồm các phép tách trong dung dịch. Những nghiên cứu này cho phép so sánh hành vi của nguyên tố 104 với các nguyên tố nhóm 4. Kết quả phụ thuộc môi trường hoá học cụ thể; vị trí cùng nhóm không có nghĩa mọi phản ứng đều giống hafnium.

Ứng dụng

Rutherfordium có vai trò trong nghiên cứu hoá học từng nguyên tử và sự tương đồng trong nhóm 4. Lượng mẫu nhỏ và sự phân rã phóng xạ giới hạn việc khảo sát. Nguyên tố chưa có ứng dụng thương mại hoặc đời sống được xác lập.

Nguyên tử khối và đồng vị

Nguyên tử khối chuẩn: Không có nguyên tử khối chuẩn. Số neutron phụ thuộc vào đồng vị; với số khối A, số neutron bằng A − 104. Các đồng vị được bảng CIAAW dựa trên NUBASE2020 liệt kê: Rf-267.

Phân bố trong tự nhiên

Rutherfordium được tổng hợp trong các thí nghiệm hạt nhân bằng máy gia tốc. Nguyên tố được nghiên cứu ở lượng rất nhỏ, thường thông qua việc nhận diện từng hạt nhân và khảo sát hoá học từng nguyên tử. Chưa có nguồn khoáng tự nhiên được xác nhận để khai thác rutherfordium.

Lịch sử phát hiện

Các nhóm tại Dubna và Berkeley có những đóng góp được đánh giá trong lịch sử phát hiện nguyên tố 104. Sau tranh luận về tên gọi, IUPAC chấp nhận tên rutherfordium trong khuyến nghị năm 1997, vinh danh Ernest Rutherford.

Lưu ý an toàn

Rutherfordium là nguyên tố phóng xạ, chỉ được nghiên cứu trong cơ sở chuyên dụng. Đánh giá an toàn gắn với đồng vị, hoạt độ và hệ thống tạo mẫu; lượng nguyên tử nhỏ không thay thế các biện pháp kiểm soát bức xạ.

Hợp chất và phản ứng minh họa

Chưa có ví dụ hợp chất được chọn cho nguyên tố này.

Đọc thêm: Danh pháp hợp chất và phân loại phản ứng — OpenStax Chemistry 2e.

Bảng dữ liệu nguyên tố

Định danh và tính chất cơ bản
Tên quốc tếRutherfordium
Tên tiếng ViệtRutherfordi
Ký hiệuRf
Số hiệu nguyên tử104
Nguyên tử khối chuẩnKhông có nguyên tử khối chuẩn
Nhóm4
Chu kỳ7
Khốid
Cấu hình electron tham khảo[Rn] 5f¹⁴ 6d² 7s²
Trạng thái ở 20 °CChưa xác định thực nghiệm trên mẫu vĩ mô
Nhiệt độ nóng chảyChưa có giá trị cho điều kiện xác định
Nhiệt độ sôiChưa có giá trị cho điều kiện xác định
Dữ liệu nguyên tử nâng cao
Năng lượng ion hoá của nguyên tử trung hòa ở trạng thái cơ bản
Năng lượng ion hoá thứ nhất (eV)6.02 ± 0.04

Giá trị tính toán. NIST Atomic Spectra Database.

Tính chất tham khảo theo bảng tổng hợp Mendeleev
Độ âm điện (Pauling)Chưa có dữ liệu
Khối lượng riêng (g/cm³)23.3 · Dự đoán hoặc chưa được xác minh thực nghiệm
Bán kính cộng hoá trị — Cordero (pm)Chưa có dữ liệu
Bán kính van der Waals (pm)Chưa có dữ liệu
Nhiệt dung mol (J/mol/K)Chưa có dữ liệu
Độ dẫn nhiệt (W/m/K)Chưa có dữ liệu
Enthalpy nóng chảy (kJ/mol)Chưa có dữ liệu

Đây là số liệu tổng hợp, không đồng nghĩa mọi giá trị đều đã được đo trực tiếp. Bán kính phụ thuộc cách định nghĩa. Khối lượng riêng của chất rắn/lỏng tham khảo gần nhiệt độ phòng; khí theo mô hình khí lý tưởng ở 25 °C và 101325 Pa. Nhiệt dung và độ dẫn nhiệt tham khảo ở 298.15 K; nhiệt dung theo mol chất tham chiếu, không mặc định theo mol nguyên tử. Cần kiểm tra pha, áp suất và chất tham chiếu trước khi tính toán chuyên sâu.

Nguồn và tài liệu gốc: Mendeleev — dữ liệu và trích dẫn. Điều kiện và tài liệu riêng của một số giá trị dẫn nhiệt, nóng chảy chưa được xác định đầy đủ.

Electron lớp ngoài cùng không đủ để mô tả electron hoá trị; cần xét các phân lớp và chất cụ thể.

Số khối đồng vị khác với nguyên tử khối chuẩn. Các tính chất còn là dự đoán được ghi rõ trong nội dung; điều kiện đo cần được xem cùng tài liệu nguồn.

Tham khảo thêm

Bạn có thể đọc thêm các tài liệu nguồn dưới đây để tìm hiểu sâu hơn về nguyên tố và bối cảnh của các số liệu.