Cobalt
Tên tiếng Việt: Coban · Co
Cobalt (coban) là kim loại chuyển tiếp có ký hiệu Co, số hiệu nguyên tử 27. Cobalt được biết đến qua hợp kim bền, nam châm, pin sạc và các hợp chất có màu xanh đặc trưng trong vật liệu gốm, men và sắc tố.
Cấu tạo nguyên tử
Nguyên tử Cobalt trung hoà có 27 proton và 27 electron. Cấu hình tham khảo: [Ar] 3d⁷ 4s². Phân bố electron theo lớp: 2, 8, 15, 2.
[Ar] 3d⁷ 4s²Tính chất vật lý
Cobalt là kim loại rắn, màu xám bạc, có ánh kim và có tính từ. Cobalt khá cứng, chịu nhiệt và có thể tạo hợp kim bền. Tính chất từ của Cobalt làm nguyên tố này quan trọng trong vật liệu nam châm và ứng dụng kỹ thuật.
Tính chất hoá học
Cobalt có thể tạo các hợp chất Co(II) và Co(III). Nhiều hợp chất của Cobalt có màu đặc trưng, đặc biệt là màu xanh trong một số vật liệu gốm và thủy tinh. Cobalt có thể phản ứng với oxygen, acid và tạo phức trong những điều kiện thích hợp.
Ứng dụng
Cobalt có ứng dụng trong hợp kim chịu nhiệt, nam châm và một số hệ pin lithium-ion. Không phải mọi pin lithium-ion đều chứa cobalt. Các hợp chất cobalt còn dùng trong chất màu và xúc tác; trong vitamin B₁₂, cobalt nằm trong cấu trúc phân tử, không phải kim loại tự do.
Nguyên tử khối và đồng vị
Nguyên tử khối chuẩn: 58.933 194(3). Số neutron phụ thuộc vào đồng vị; với số khối A, số neutron bằng A − 27.
Phân bố trong tự nhiên
Cobalt gặp trong các khoáng như cobaltite và trong những nguồn quặng đi cùng nickel hoặc đồng. Khả năng thu hồi phụ thuộc thành phần quặng và công nghệ chế biến. Không nên mô tả mọi nguồn cobalt chỉ là một loại sản phẩm phụ duy nhất.
Lịch sử phát hiện
Georg Brandt xác định cobalt là nguyên tố riêng trong thế kỷ XVIII. Các vật liệu tạo màu xanh chứa cobalt đã được sử dụng trước khi bản chất nguyên tố được làm rõ. Chất màu và kim loại là các dạng vật liệu khác nhau.
Lưu ý an toàn
Không suy rằng cobalt kim loại hoặc muối cobalt an toàn để sử dụng vì nguyên tố này có mặt trong vitamin B₁₂. Cần hạn chế bụi, khói và tiếp xúc hoá chất theo phiếu an toàn từng sản phẩm; vật liệu hợp kim hoàn chỉnh và bột chế tạo không có cùng điều kiện phơi nhiễm.
Bảng dữ liệu nguyên tố
| Tên quốc tế | Cobalt |
|---|---|
| Tên tiếng Việt | Coban |
| Ký hiệu | Co |
| Số hiệu nguyên tử | 27 |
| Nguyên tử khối chuẩn | 58.933 194(3) |
| Nhóm | 9 |
| Chu kỳ | 4 |
| Khối | d |
| Cấu hình electron tham khảo | [Ar] 3d⁷ 4s² |
| Trạng thái ở 20 °C | Chất rắn |
| Nhiệt độ nóng chảy | 1495 °C |
| Nhiệt độ sôi | 2927 °C |
Số khối đồng vị khác với nguyên tử khối chuẩn. Các tính chất còn là dự đoán được ghi rõ trong nội dung; điều kiện đo cần được xem cùng tài liệu nguồn.
Tham khảo thêm
Bạn có thể đọc thêm các tài liệu nguồn dưới đây để tìm hiểu sâu hơn về nguyên tố và bối cảnh của các số liệu.