Nickel
Tên tiếng Việt: Niken · Ni
Nickel (niken) là kim loại chuyển tiếp có ký hiệu Ni, số hiệu nguyên tử 28. Nickel có khả năng chống ăn mòn, tạo hợp kim tốt và được dùng trong mạ kim loại, thép không gỉ, pin, tiền xu và nhiều vật liệu kỹ thuật.
Cấu tạo nguyên tử
Nguyên tử Nickel trung hoà có 28 proton và 28 electron. Cấu hình tham khảo: [Ar] 3d⁸ 4s². Phân bố electron theo lớp: 2, 8, 16, 2.
[Ar] 3d⁸ 4s²Tính chất vật lý
Nickel là kim loại rắn, màu trắng bạc, có ánh kim, cứng và bền. Nickel có tính từ và khả năng chống ăn mòn tốt. Nhờ độ bền và bề mặt đẹp, Nickel được dùng để mạ bảo vệ và trang trí nhiều vật liệu kim loại.
Tính chất hoá học
Nickel khá bền trong không khí ở điều kiện thường do bề mặt được bảo vệ, nhưng có thể phản ứng với acid và một số phi kim trong điều kiện phù hợp. Nickel cũng có vai trò xúc tác trong nhiều phản ứng công nghiệp, đặc biệt là phản ứng hiđro hoá.
Ứng dụng
Nickel được dùng trong thép không gỉ, hợp kim siêu bền, mạ nickel, pin sạc, tiền xu và xúc tác công nghiệp. Trong học tập, Nickel là ví dụ điển hình của kim loại chuyển tiếp có ứng dụng lớn trong vật liệu và công nghệ.
Nguyên tử khối và đồng vị
Nguyên tử khối chuẩn: 58.6934(4). Số neutron phụ thuộc vào đồng vị; với số khối A, số neutron bằng A − 28.
Phân bố trong tự nhiên
Nguồn nickel gồm quặng sulfide và quặng phong hoá laterite. Pentlandite là một khoáng sulfide quan trọng. Nickel còn có trong một số thiên thạch; điều này không chứng minh phần lớn mỏ nickel thương mại là vật chất thiên thạch nguyên vẹn.
Lịch sử phát hiện
Cronstedt nghiên cứu một khoáng chứa nickel năm 1751 và nhận ra kim loại mới. Những mẫu đầu tiên có thể chứa tạp chất, nên việc tinh chế và xác nhận tính chất diễn ra tiếp về sau.
Lưu ý an toàn
Nickel có thể gây dị ứng tiếp xúc ở người mẫn cảm. Các hợp chất nickel và bụi, khói nghề nghiệp cần đánh giá riêng theo dạng chất và đường phơi nhiễm. Không dùng độ bền ăn mòn của một vật dụng làm kết luận về an toàn của mọi hợp chất nickel.
Bảng dữ liệu nguyên tố
| Tên quốc tế | Nickel |
|---|---|
| Tên tiếng Việt | Niken |
| Ký hiệu | Ni |
| Số hiệu nguyên tử | 28 |
| Nguyên tử khối chuẩn | 58.6934(4) |
| Nhóm | 10 |
| Chu kỳ | 4 |
| Khối | d |
| Cấu hình electron tham khảo | [Ar] 3d⁸ 4s² |
| Trạng thái ở 20 °C | Chất rắn |
| Nhiệt độ nóng chảy | 1455 °C |
| Nhiệt độ sôi | 2913 °C |
Số khối đồng vị khác với nguyên tử khối chuẩn. Các tính chất còn là dự đoán được ghi rõ trong nội dung; điều kiện đo cần được xem cùng tài liệu nguồn.
Tham khảo thêm
Bạn có thể đọc thêm các tài liệu nguồn dưới đây để tìm hiểu sâu hơn về nguyên tố và bối cảnh của các số liệu.