Rhodium
Tên tiếng Việt: Rhodi · Rh
Rhodium (rhodi) là kim loại quý có ký hiệu Rh và số hiệu nguyên tử 45. Đây là kim loại chuyển tiếp thuộc nhóm bạch kim, nổi bật nhờ khả năng phản xạ ánh sáng, chống ăn mòn và xúc tác. Rhodium có giá trị rất cao trong công nghiệp và trang sức.
Cấu tạo nguyên tử
Nguyên tử Rhodium trung hoà có 45 proton và 45 electron. Cấu hình tham khảo: [Kr] 4d⁸ 5s¹. Phân bố electron theo lớp: 2, 8, 18, 16, 1.
[Kr] 4d⁸ 5s¹Tính chất vật lý
Rhodium là kim loại rắn, màu trắng bạc, rất sáng và có khả năng phản xạ ánh sáng tốt. Nó cứng, bền và chống ăn mòn mạnh. Do có màu đẹp và bền, Rhodium thường được dùng để mạ trang sức, đặc biệt là vàng trắng.
Tính chất hoá học
Rhodium khá trơ trong nhiều môi trường nhưng vẫn có thể tham gia phản ứng và tạo phức trong điều kiện phù hợp. Đặc điểm quan trọng nhất của Rhodium là vai trò xúc tác, đặc biệt trong bộ chuyển đổi xúc tác khí thải ô tô. Nó giúp chuyển đổi các khí độc hại thành chất ít độc hơn.
Ứng dụng
Rhodium được dùng trong bộ chuyển đổi xúc tác khí thải, mạ bề mặt và các hệ xúc tác chuyên dụng. Khả năng chuyển hoá khí thải phụ thuộc hệ xúc tác và điều kiện vận hành; không nên gọi lớp mạ trang sức là có cùng cơ chế. Giá thị trường cần mốc thời gian riêng, không phải tính chất cố định của nguyên tố.
Nguyên tử khối và đồng vị
Nguyên tử khối chuẩn: 102.905 49(2). Số neutron phụ thuộc vào đồng vị; với số khối A, số neutron bằng A − 45.
Phân bố trong tự nhiên
Rhodium có thể đi cùng kim loại nhóm platinum và trong nguồn quặng đồng–nickel. Thu hồi chủ yếu gắn với chuỗi chế biến kim loại khác. Không dùng số liệu sản lượng cũ làm mô tả thị trường hiện tại.
Lịch sử phát hiện
Wollaston phát hiện rhodium năm 1803 qua nghiên cứu nguyên liệu chứa platinum. Màu sắc của các hợp chất đóng vai trò trong quá trình nhận diện và tên gọi nguyên tố.
Lưu ý an toàn
Lớp mạ rhodium trên sản phẩm hoàn chỉnh và muối rhodium dùng trong chế tạo có điều kiện phơi nhiễm khác nhau. Cần hạn chế bụi, khói và tiếp xúc hoá chất theo phiếu an toàn, không suy tính vô hại từ vẻ bền của lớp mạ.
Bảng dữ liệu nguyên tố
| Tên quốc tế | Rhodium |
|---|---|
| Tên tiếng Việt | Rhodi |
| Ký hiệu | Rh |
| Số hiệu nguyên tử | 45 |
| Nguyên tử khối chuẩn | 102.905 49(2) |
| Nhóm | 9 |
| Chu kỳ | 5 |
| Khối | d |
| Cấu hình electron tham khảo | [Kr] 4d⁸ 5s¹ |
| Trạng thái ở 20 °C | Chất rắn |
| Nhiệt độ nóng chảy | 1963 °C |
| Nhiệt độ sôi | 3695 °C |
Số khối đồng vị khác với nguyên tử khối chuẩn. Các tính chất còn là dự đoán được ghi rõ trong nội dung; điều kiện đo cần được xem cùng tài liệu nguồn.
Tham khảo thêm
Bạn có thể đọc thêm các tài liệu nguồn dưới đây để tìm hiểu sâu hơn về nguyên tố và bối cảnh của các số liệu.