Lead
Tên tiếng Việt: Chì · Pb
Lead (chì) là kim loại sau chuyển tiếp có ký hiệu Pb, số hiệu nguyên tử 82. Chì có khối lượng riêng lớn, mềm, dễ dát mỏng nhưng độc, vì vậy cần hiểu cả tính chất hoá học lẫn vấn đề an toàn khi học và sử dụng hợp chất chì.
Cấu tạo nguyên tử
Nguyên tử Chì trung hoà có 82 proton và 82 electron. Cấu hình tham khảo: [Xe] 4f¹⁴ 5d¹⁰ 6s² 6p². Phân bố electron theo lớp: 2, 8, 18, 32, 18, 4.
[Xe] 4f¹⁴ 5d¹⁰ 6s² 6p²Tính chất vật lý
Chì là kim loại rắn màu xám xanh, mềm, nặng, dễ dát mỏng và có nhiệt độ nóng chảy tương đối thấp so với nhiều kim loại khác. Chì dẫn điện kém hơn Đồng và Bạc. Do độc tính, việc sử dụng Chì trong sơn, xăng và một số sản phẩm đã bị hạn chế ở nhiều nơi.
Tính chất hoá học
Chì có thể phản ứng với Oxygen tạo lớp oxide bảo vệ bề mặt. Chì phản ứng với một số acid trong điều kiện thích hợp nhưng có thể bị thụ động hoá bởi lớp muối ít tan. Hợp chất của Chì có thể độc và cần được xử lý cẩn thận. Trong hoá học, Chì thường được nhắc đến qua PbO, PbO₂, PbSO₄ và muối chì.
Ứng dụng
Ắc quy chì–acid là một ứng dụng của chì và hợp chất trong hệ điện hoá. Chì còn dùng trong một số cấu kiện che chắn bức xạ có thiết kế phù hợp. Hiệu quả và an toàn phụ thuộc loại bức xạ, cấu trúc và quản lý phơi nhiễm; không coi một tấm chì là biện pháp đủ cho mọi tình huống.
Nguyên tử khối và đồng vị
Nguyên tử khối chuẩn: [206.14, 207.94]. Số neutron phụ thuộc vào đồng vị; với số khối A, số neutron bằng A − 82.
Phân bố trong tự nhiên
Galena chứa PbS là một quặng chì quan trọng. Thu hồi chì còn liên quan đến tái chế vật liệu như ắc quy trong cơ sở phù hợp. Không xem tái chế thủ công là ứng dụng an toàn chỉ vì nguyên tố có thể tái sử dụng.
Lịch sử phát hiện
Chì đã được khai thác và sử dụng từ thời cổ đại. Việc dùng trong đường ống hoặc chất màu trong lịch sử không chứng minh các ứng dụng đó đáp ứng hiểu biết an toàn hiện nay.
Lưu ý an toàn
Phơi nhiễm chì có thể gây tổn hại nhiều cơ quan và đặc biệt nguy hiểm cho trẻ nhỏ. WHO nêu không có mức phơi nhiễm chì nào được biết là hoàn toàn không gây hại. Tránh bụi, khói và sử dụng sản phẩm chì không đúng mục đích; không tự nấu chảy ắc quy.
Bảng dữ liệu nguyên tố
| Tên quốc tế | Lead |
|---|---|
| Tên tiếng Việt | Chì |
| Ký hiệu | Pb |
| Số hiệu nguyên tử | 82 |
| Nguyên tử khối chuẩn | [206.14, 207.94] |
| Nhóm | 14 |
| Chu kỳ | 6 |
| Khối | p |
| Cấu hình electron tham khảo | [Xe] 4f¹⁴ 5d¹⁰ 6s² 6p² |
| Trạng thái ở 20 °C | Chất rắn |
| Nhiệt độ nóng chảy | 327.462 °C |
| Nhiệt độ sôi | 1749 °C |
Số khối đồng vị khác với nguyên tử khối chuẩn. Các tính chất còn là dự đoán được ghi rõ trong nội dung; điều kiện đo cần được xem cùng tài liệu nguồn.
Tham khảo thêm
Bạn có thể đọc thêm các tài liệu nguồn dưới đây để tìm hiểu sâu hơn về nguyên tố và bối cảnh của các số liệu.