Bỏ qua điều hướng
HalogenNGUYÊN TỐ 085

Astatine

Tên tiếng Việt: Astatin · At

Astatine (astatin) là nguyên tố halogen có ký hiệu At và số hiệu nguyên tử 85. Đây là một trong những nguyên tố hiếm nhất trong tự nhiên và có tính phóng xạ. Astatine thuộc nhóm 17 nhưng khác với Fluorine, Chlorine, Bromine hay Iodine ở chỗ nó rất nặng, kém bền và ít được gặp trong hoá học phổ thông.

Chất rắnNhóm 17Chu kỳ 6
Số hiệu nguyên tử85Proton trong hạt nhân
Số khối đồng vị tham khảo[210]Số khối đồng vị tham khảo
Nhóm17Cột trong bảng tuần hoàn
Chu kỳ6Hàng trong bảng tuần hoàn

Cấu tạo nguyên tử

Nguyên tử Astatine trung hoà có 85 proton và 85 electron. Cấu hình tham khảo: [Xe] 4f¹⁴ 5d¹⁰ 6s² 6p⁵. Phân bố electron theo lớp: 2, 8, 18, 32, 18, 7.

85Proton
85Electron · nguyên tử trung hoà
6Lớp electron có electron
CẤU HÌNH ELECTRON[Xe] 4f¹⁴ 5d¹⁰ 6s² 6p⁵
K2electron
L8electron
M18electron
N32electron
O18electron
P7electron

Tính chất vật lý

Astatine là nguyên tố phóng xạ, rất hiếm và được dự đoán có tính chất gần với halogen nặng. Do lượng tồn tại rất nhỏ, nhiều tính chất vật lý của Astatine được nghiên cứu gián tiếp hoặc trong điều kiện đặc biệt. Đây không phải nguyên tố có thể quan sát hoặc thí nghiệm trong môi trường học sinh.

Tính chất hoá học

Hoá học astatine đã được nghiên cứu ở lượng vết. Vị trí nhóm 17 gợi một số quan hệ với halogen nhưng không đủ để kết luận mọi phản ứng giống iodine hoặc chỉ “yếu hơn”. Nhiều dữ kiện của mẫu khối còn hạn chế; cần phân biệt quan sát hoá học lượng vết với dự đoán tính chất vật liệu.

Ứng dụng

Do rất hiếm và phóng xạ, Astatine có ứng dụng hạn chế. Một số đồng vị của Astatine được nghiên cứu trong y học hạt nhân, đặc biệt là liệu pháp nhắm trúng đích bằng bức xạ alpha. Tuy nhiên, đây là lĩnh vực chuyên sâu và cần kiểm soát nghiêm ngặt.

Nguyên tử khối và đồng vị

Nguyên tử khối chuẩn: Không có nguyên tử khối chuẩn. Số neutron phụ thuộc vào đồng vị; với số khối A, số neutron bằng A − 85. Các đồng vị được bảng CIAAW dựa trên NUBASE2020 liệt kê: At-210.

Phân bố trong tự nhiên

Astatine có thể hình thành với lượng rất nhỏ trong những quá trình phân rã tự nhiên. Các mẫu nghiên cứu được tạo ra trong cơ sở chuyên dụng. Không đồng nhất nguồn tự nhiên cực nhỏ với một mỏ nguyên liệu thông thường.

Lịch sử phát hiện

Corson, MacKenzie và Segrè nhận diện astatine năm 1940 qua nghiên cứu sản phẩm tạo ra bằng máy gia tốc. Những tuyên bố trước đó cần được phân biệt với kết quả được xác nhận.

Lưu ý an toàn

Mọi đồng vị astatine đều phóng xạ. Những nghiên cứu y học dùng đồng vị như At-211 phải kiểm soát hoạt độ và dạng dược chất; không coi tên nguyên tố là chỉ định điều trị hoặc cho phép tự sử dụng.

Bảng dữ liệu nguyên tố

Tên quốc tếAstatine
Tên tiếng ViệtAstatin
Ký hiệuAt
Số hiệu nguyên tử85
Nguyên tử khối chuẩnKhông có nguyên tử khối chuẩn
Nhóm17
Chu kỳ6
Khốip
Cấu hình electron tham khảo[Xe] 4f¹⁴ 5d¹⁰ 6s² 6p⁵
Trạng thái ở 20 °CChất rắn
Nhiệt độ nóng chảy300 °C
Nhiệt độ sôi350 °C

Số khối đồng vị khác với nguyên tử khối chuẩn. Các tính chất còn là dự đoán được ghi rõ trong nội dung; điều kiện đo cần được xem cùng tài liệu nguồn.

Tham khảo thêm

Bạn có thể đọc thêm các tài liệu nguồn dưới đây để tìm hiểu sâu hơn về nguyên tố và bối cảnh của các số liệu.