Bỏ qua điều hướng
Kim loại sau chuyển tiếpNGUYÊN TỐ 084

Polonium

Tên tiếng Việt: Poloni · Po

Polonium (poloni) là nguyên tố có ký hiệu Po và số hiệu nguyên tử 84. Đây là nguyên tố phóng xạ, thuộc nhóm 16 nhưng thể hiện tính kim loại rõ hơn Oxygen, Lưu huỳnh hay Selenium. Polonium không phải nguyên tố phổ thông trong thí nghiệm học sinh và cần được xem là chất nguy hiểm do tính phóng xạ cao.

Chất rắnNhóm 16Chu kỳ 6
Hoá trị trong ví dụChưa có ví dụXem hợp chất cụ thể bên dưới
Số oxi hoá trong ví dụChưa có ví dụTrong đơn chất: 0
Ion đơn nguyên tửChưa có ví dụĐiện tích khác với hoá trị
Số khối đồng vị tham khảo[209]Số khối đồng vị tham khảo

Tra cứu đồng vị

Số neutron bằng số khối A trừ số hiệu nguyên tử Z. Khối lượng của một đồng vị khác với nguyên tử khối chuẩn của nguyên tố.

Không có thành phần đồng vị tự nhiên đại diện trong bảng CIAAW đang sử dụng. Điều này không có nghĩa nguyên tố không có đồng vị.

Hoá trị, số oxi hoá và ion

Ba khái niệm này có cách dùng khác nhau. Các ví dụ dưới đây gắn với từng hợp chất, không phải danh sách đầy đủ cho mọi điều kiện.

Hoá trị trong ví dụ

Chưa có ví dụ hoá trị trong bảng tra này.

Số oxi hoá

Trong đơn chất: 0.

Ion đơn nguyên tử

Chưa chọn được ví dụ ion đơn nguyên tử phù hợp trong bảng tra này.

Cấu tạo nguyên tử

Nguyên tử Polonium trung hoà có 84 proton và 84 electron. Cấu hình tham khảo: [Xe] 4f¹⁴ 5d¹⁰ 6s² 6p⁴. Phân bố electron theo lớp: 2, 8, 18, 32, 18, 6.

84Proton
84Electron · nguyên tử trung hoà
6Lớp electron có electron
CẤU HÌNH ELECTRON[Xe] 4f¹⁴ 5d¹⁰ 6s² 6p⁴
K2electron
L8electron
M18electron
N32electron
O18electron
P6electron

Tính chất vật lý

Polonium là nguyên tố kim loại phóng xạ. Hoạt độ, nhiệt sinh ra và mức nguy cơ phụ thuộc đồng vị và lượng mẫu; không dùng một nhãn “rất mạnh” làm thông số cho mọi mẫu. Dữ liệu vật liệu khối và dữ liệu hạt nhân cần được trình bày riêng.

Tính chất hoá học

Polonium có thể tạo hợp chất với nhiều nguyên tố và thể hiện một số trạng thái oxi hoá. Tuy nhiên, do tính phóng xạ, nghiên cứu và sử dụng Polonium bị giới hạn trong môi trường chuyên biệt. Khi học Polonium, trọng tâm nên là vị trí trong nhóm 16, tính kim loại tăng khi đi xuống nhóm và lưu ý về phóng xạ.

Ứng dụng

Polonium có một số ứng dụng rất hạn chế trong nguồn nhiệt hoặc nguồn bức xạ đặc biệt, nhưng do nguy hiểm cao, việc sử dụng được kiểm soát nghiêm ngặt. Đối với học sinh, Polonium chủ yếu có giá trị khi tìm hiểu bảng tuần hoàn, phóng xạ và lịch sử khám phá nguyên tố.

Nguyên tử khối và đồng vị

Nguyên tử khối chuẩn: Không có nguyên tử khối chuẩn. Số neutron phụ thuộc vào đồng vị; với số khối A, số neutron bằng A − 84. Các đồng vị được bảng CIAAW dựa trên NUBASE2020 liệt kê: Po-209.

Phân bố trong tự nhiên

Polonium có thể xuất hiện với lượng vết trong các nguồn chứa chuỗi phân rã phóng xạ. Sự hiện diện tự nhiên không đồng nghĩa có thể thu gom hoặc sử dụng an toàn. Mô tả theo đồng vị phải kèm nguồn riêng, không gán một chu kỳ bán rã cho toàn nguyên tố.

Lịch sử phát hiện

Marie và Pierre Curie công bố phát hiện polonium năm 1898 từ nghiên cứu quặng uranium. Không nên suy rằng những nghiên cứu đầu tiên đã thu được kim loại hoàn toàn tinh khiết hoặc xác định sẵn mọi đồng vị theo hiểu biết hiện đại.

Lưu ý an toàn

Nguy cơ phụ thuộc đồng vị, hoạt độ và đường phơi nhiễm; polonium đi vào cơ thể có thể đặc biệt nguy hiểm. Không tự mở nguồn bức xạ hoặc xử lý vật liệu nghi chứa polonium. Việc dùng nguồn chuyên dụng thuộc cơ sở có quản lý bức xạ.

Hợp chất và phản ứng minh họa

Chưa có ví dụ hợp chất được chọn cho nguyên tố này.

Đọc thêm: Danh pháp hợp chất và phân loại phản ứng — OpenStax Chemistry 2e.

Bảng dữ liệu nguyên tố

Định danh và tính chất cơ bản
Tên quốc tếPolonium
Tên tiếng ViệtPoloni
Ký hiệuPo
Số hiệu nguyên tử84
Nguyên tử khối chuẩnKhông có nguyên tử khối chuẩn
Nhóm16
Chu kỳ6
Khốip
Cấu hình electron tham khảo[Xe] 4f¹⁴ 5d¹⁰ 6s² 6p⁴
Trạng thái ở 20 °CChất rắn
Nhiệt độ nóng chảy254 °C
Nhiệt độ sôi962 °C
Dữ liệu nguyên tử nâng cao
Năng lượng ion hoá của nguyên tử trung hòa ở trạng thái cơ bản
Năng lượng ion hoá thứ nhất (eV)8.418070 ± 0.000004

Giá trị theo đánh giá dữ liệu NIST; xem ký hiệu và độ không đảm bảo trong nguồn. NIST Atomic Spectra Database.

Tính chất tham khảo theo bảng tổng hợp Mendeleev
Độ âm điện (Pauling)2
Khối lượng riêng (g/cm³)9.2
Bán kính cộng hoá trị — Cordero (pm)140
Bán kính van der Waals (pm)197
Nhiệt dung mol (J/mol/K)Chưa có dữ liệu
Độ dẫn nhiệt (W/m/K)Chưa có dữ liệu
Enthalpy nóng chảy (kJ/mol)10

Đây là số liệu tổng hợp, không đồng nghĩa mọi giá trị đều đã được đo trực tiếp. Bán kính phụ thuộc cách định nghĩa. Khối lượng riêng của chất rắn/lỏng tham khảo gần nhiệt độ phòng; khí theo mô hình khí lý tưởng ở 25 °C và 101325 Pa. Nhiệt dung và độ dẫn nhiệt tham khảo ở 298.15 K; nhiệt dung theo mol chất tham chiếu, không mặc định theo mol nguyên tử. Cần kiểm tra pha, áp suất và chất tham chiếu trước khi tính toán chuyên sâu.

Nguồn và tài liệu gốc: Mendeleev — dữ liệu và trích dẫn. Điều kiện và tài liệu riêng của một số giá trị dẫn nhiệt, nóng chảy chưa được xác định đầy đủ.

Số electron lớp ngoài cùng được suy từ cấu hình tham khảo; hoá trị trong hợp chất cần xét riêng.

Số khối đồng vị khác với nguyên tử khối chuẩn. Các tính chất còn là dự đoán được ghi rõ trong nội dung; điều kiện đo cần được xem cùng tài liệu nguồn.

Tham khảo thêm

Bạn có thể đọc thêm các tài liệu nguồn dưới đây để tìm hiểu sâu hơn về nguyên tố và bối cảnh của các số liệu.