Antimony
Tên tiếng Việt: Antimon · Sb
Antimony (antimon) là á kim có ký hiệu Sb và số hiệu nguyên tử 51. Nguyên tố này có tính chất trung gian giữa kim loại và phi kim, thường được dùng trong hợp kim, vật liệu chống cháy và chất bán dẫn. Antimony là ví dụ tốt về á kim ở vùng nhóm 15.
Cấu tạo nguyên tử
Nguyên tử Antimony trung hoà có 51 proton và 51 electron. Cấu hình tham khảo: [Kr] 4d¹⁰ 5s² 5p³. Phân bố electron theo lớp: 2, 8, 18, 18, 5.
[Kr] 4d¹⁰ 5s² 5p³Tính chất vật lý
Antimony là chất rắn màu trắng bạc, giòn và có ánh kim. Nó dẫn điện kém hơn kim loại điển hình nhưng tốt hơn nhiều phi kim, phù hợp với tính chất á kim. Antimony có thể làm tăng độ cứng cho một số hợp kim.
Tính chất hoá học
Antimony tạo các hợp chất oxide, sulfide và halogenua. Nhãn á kim là cách phân loại theo tập hợp tính chất, không phải quy tắc mọi phản ứng đều nằm giữa kim loại và phi kim. Tính chất và nguy cơ phải xét đúng hợp chất.
Ứng dụng
Hợp kim chì–antimony có thể được dùng để điều chỉnh cơ tính. Một số hợp chất antimony, đặc biệt hệ chứa oxide antimony, có vai trò trong công thức chống cháy. Antimony nguyên tố không thay thế trực tiếp cho các hợp chất antimony trong mọi công thức chống cháy.
Nguyên tử khối và đồng vị
Nguyên tử khối chuẩn: 121.760(1). Số neutron phụ thuộc vào đồng vị; với số khối A, số neutron bằng A − 51.
Phân bố trong tự nhiên
Antimony gặp trong các khoáng như stibnite, chứa Sb₂S₃, và có thể xuất hiện ở dạng tự sinh. Kim loại, khoáng sulfide và oxide dùng trong vật liệu là các dạng khác nhau.
Lịch sử phát hiện
Antimony và các hợp chất đã được sử dụng từ thời cổ đại. Tư liệu về khoáng và chất màu không nên được diễn giải thành một phương pháp phân lập kim loại tinh khiết hiện đại.
Lưu ý an toàn
Nguy cơ của antimony phụ thuộc hợp chất, dạng bụi và đường phơi nhiễm. Việc được dùng trong vật liệu chống cháy không có nghĩa chất đó an toàn trong mọi điều kiện. Cần xem phiếu an toàn và kiểm soát phơi nhiễm theo đúng sản phẩm.
Bảng dữ liệu nguyên tố
| Tên quốc tế | Antimony |
|---|---|
| Tên tiếng Việt | Antimon |
| Ký hiệu | Sb |
| Số hiệu nguyên tử | 51 |
| Nguyên tử khối chuẩn | 121.760(1) |
| Nhóm | 15 |
| Chu kỳ | 5 |
| Khối | p |
| Cấu hình electron tham khảo | [Kr] 4d¹⁰ 5s² 5p³ |
| Trạng thái ở 20 °C | Chất rắn |
| Nhiệt độ nóng chảy | 630.628 °C |
| Nhiệt độ sôi | 1587 °C |
Số khối đồng vị khác với nguyên tử khối chuẩn. Các tính chất còn là dự đoán được ghi rõ trong nội dung; điều kiện đo cần được xem cùng tài liệu nguồn.
Tham khảo thêm
Bạn có thể đọc thêm các tài liệu nguồn dưới đây để tìm hiểu sâu hơn về nguyên tố và bối cảnh của các số liệu.