Bỏ qua điều hướng
LanthanideNGUYÊN TỐ 057

Lanthanum

Tên tiếng Việt: Lantan · La

Lanthanum (lantan) là nguyên tố mở đầu dãy lanthanide, có ký hiệu La và số hiệu nguyên tử 57. Lanthanum thường được xếp cùng nhóm các nguyên tố đất hiếm, có vai trò quan trọng trong vật liệu quang học, hợp kim và một số công nghệ hiện đại. Khi học Lanthanum, nên hiểu đây là cầu nối giữa kim loại chuyển tiếp nhóm 3 và dãy lanthanide.

Chất rắnNhóm —Chu kỳ 6
Số hiệu nguyên tử57Proton trong hạt nhân
Nguyên tử khối chuẩn138.905 47(7)Nguyên tử khối chuẩn
Nhóm—Cột trong bảng tuần hoàn
Chu kỳ6Hàng trong bảng tuần hoàn

Cấu tạo nguyên tử

Nguyên tử Lanthanum trung hoà có 57 proton và 57 electron. Cấu hình tham khảo: [Xe] 5d¹ 6s². Phân bố electron theo lớp: 2, 8, 18, 18, 9, 2.

57Proton
57Electron · nguyên tử trung hoà
6Lớp electron có electron
CẤU HÌNH ELECTRON[Xe] 5d¹ 6s²
K2electron
L8electron
M18electron
N18electron
O9electron
P2electron

Tính chất vật lý

Lanthanum là kim loại rắn, màu trắng bạc, mềm và có ánh kim. Giống nhiều nguyên tố đất hiếm khác, Lanthanum dễ bị oxi hoá trên bề mặt khi tiếp xúc với không khí. Dù tên gọi “đất hiếm” dễ gây hiểu nhầm, nhiều nguyên tố trong nhóm này không hẳn quá hiếm mà thường khó tách riêng do tính chất hoá học gần nhau.

Tính chất hoá học

Lanthanum thường có số oxi hoá +3 trong hợp chất. Kim loại có thể phản ứng với oxygen và acid phù hợp. Các điểm giống lanthanide khác không có nghĩa mọi hợp chất có cùng độ tan hoặc mức hoạt động. Lanthanum được trình bày trong họ La–Lu; việc bố trí nhóm 3 cần quy ước riêng.

Ứng dụng

Lanthanum được dùng trong sản xuất thủy tinh quang học, hợp kim, vật liệu điện cực và một số hệ xúc tác. Các hợp chất của Lanthanum cũng xuất hiện trong vật liệu gốm, pin và công nghệ hiện đại. Trong học tập, Lanthanum giúp người học hiểu cấu trúc đặc biệt của bảng tuần hoàn và vị trí của dãy lanthanide.

Nguyên tử khối và đồng vị

Nguyên tử khối chuẩn: 138.905 47(7). Số neutron phụ thuộc vào đồng vị; với số khối A, số neutron bằng A − 57.

Phân bố trong tự nhiên

Lanthanum đi cùng các nguyên tố đất hiếm trong monazite, bastnaesite và những nguồn khoáng khác. Tách các nguyên tố có tính chất gần nhau là một công đoạn quan trọng trước khi sản xuất vật liệu đặc thù.

Lịch sử phát hiện

Mosander nhận diện lanthanum năm 1839 từ nghiên cứu mẫu chứa cerium. Những mẫu đất hiếm ban đầu thường chứa nhiều nguyên tố, nên việc phân tích và tách tiếp tục qua nhiều công trình.

Lưu ý an toàn

Kim loại lanthanum, oxide, muối và hợp kim có điều kiện phơi nhiễm khác nhau. Tránh bụi và thao tác hoá chất ngoài quy trình chuyên môn. Không suy an toàn của nguyên tố tự do từ một ứng dụng quang học hoặc một sản phẩm đã hoàn thiện.

Bảng dữ liệu nguyên tố

Tên quốc tếLanthanum
Tên tiếng ViệtLantan
Ký hiệuLa
Số hiệu nguyên tử57
Nguyên tử khối chuẩn138.905 47(7)
NhómTrình bày theo họ nguyên tố
Chu kỳ6
Khốid
Cấu hình electron tham khảo[Xe] 5d¹ 6s²
Trạng thái ở 20 °CChất rắn
Nhiệt độ nóng chảy920 °C
Nhiệt độ sôi3464 °C

Số khối đồng vị khác với nguyên tử khối chuẩn. Các tính chất còn là dự đoán được ghi rõ trong nội dung; điều kiện đo cần được xem cùng tài liệu nguồn.

Tham khảo thêm

Bạn có thể đọc thêm các tài liệu nguồn dưới đây để tìm hiểu sâu hơn về nguyên tố và bối cảnh của các số liệu.