Barium
Tên tiếng Việt: Bari · Ba
Barium (bari) là kim loại kiềm thổ có ký hiệu Ba và số hiệu nguyên tử 56. Nguyên tố này thường được học khi tìm hiểu nhóm 2, muối sunfat, muối cacbonat và các hợp chất có ứng dụng trong y học, công nghiệp. Barium là ví dụ tốt để hiểu xu hướng nhường 2 electron của kim loại kiềm thổ.
Cấu tạo nguyên tử
Nguyên tử Barium trung hoà có 56 proton và 56 electron. Cấu hình tham khảo: [Xe] 6s². Phân bố electron theo lớp: 2, 8, 18, 18, 8, 2.
[Xe] 6s²Tính chất vật lý
Barium là kim loại rắn, màu trắng bạc, tương đối mềm và có khối lượng riêng lớn hơn các kim loại kiềm thổ nhẹ. Do hoạt động hoá học khá mạnh, Barium ít tồn tại ở dạng đơn chất trong tự nhiên. Các hợp chất của Barium có thể có màu sắc hoặc độ tan đặc trưng, trong đó barium sulfate BaSO₄ nổi bật vì rất ít tan trong nước.
Tính chất hoá học
Barium có tính khử và dễ tạo ion Ba²⁺. Barium phản ứng với oxygen, nước và nhiều phi kim trong điều kiện thích hợp. Một điểm quan trọng khi học Barium là muối BaSO₄ rất ít tan; vì vậy ion Ba²⁺ thường được dùng trong phản ứng nhận biết ion sunfat SO₄²⁻. Đây là kiến thức có giá trị trong các bài tập nhận biết và kết tủa.
Ứng dụng
BaSO₄ được dùng trong chế phẩm cản quang cho một số kỹ thuật chẩn đoán đường tiêu hoá. Đây là ứng dụng của chế phẩm y tế có kiểm soát, không phải khuyến nghị dùng barium kim loại hoặc mọi muối barium. Các hợp chất khác có ứng dụng riêng trong vật liệu, gốm và thuỷ tinh.
Nguyên tử khối và đồng vị
Nguyên tử khối chuẩn: 137.327(7). Số neutron phụ thuộc vào đồng vị; với số khối A, số neutron bằng A − 56.
Phân bố trong tự nhiên
Barium có trong barite chứa BaSO₄ và witherite chứa BaCO₃. Chỉ biết hai chất đều chứa barium chưa đủ để suy ra độ tan, khả năng hấp thu và độc tính giống nhau.
Lịch sử phát hiện
Các khoáng barium được nghiên cứu trước khi kim loại được phân lập. Davy thu được barium năm 1808; nhận diện các hợp chất có thành phần mới và phân lập nguyên tố là những mốc khác nhau.
Lưu ý an toàn
Nhiều hợp chất barium có thể gây độc; độ tan trong nước không phải tiêu chí duy nhất. BaCO₃ ít tan trong nước vẫn có thể nguy hiểm. BaSO₄ dùng làm chất cản quang phải là chế phẩm y tế phù hợp, không thể thay bằng quặng hoặc hoá chất công nghiệp.
Bảng dữ liệu nguyên tố
| Tên quốc tế | Barium |
|---|---|
| Tên tiếng Việt | Bari |
| Ký hiệu | Ba |
| Số hiệu nguyên tử | 56 |
| Nguyên tử khối chuẩn | 137.327(7) |
| Nhóm | 2 |
| Chu kỳ | 6 |
| Khối | s |
| Cấu hình electron tham khảo | [Xe] 6s² |
| Trạng thái ở 20 °C | Chất rắn |
| Nhiệt độ nóng chảy | 727 °C |
| Nhiệt độ sôi | 1845 °C |
Số khối đồng vị khác với nguyên tử khối chuẩn. Các tính chất còn là dự đoán được ghi rõ trong nội dung; điều kiện đo cần được xem cùng tài liệu nguồn.
Tham khảo thêm
Bạn có thể đọc thêm các tài liệu nguồn dưới đây để tìm hiểu sâu hơn về nguyên tố và bối cảnh của các số liệu.