Samarium
Tên tiếng Việt: Samari · Sm
Samarium (samari) là nguyên tố lanthanide có ký hiệu Sm và số hiệu nguyên tử 62. Samarium có vai trò trong nam châm, vật liệu hạt nhân và hợp chất phát quang.
Tra cứu đồng vị
Số neutron bằng số khối A trừ số hiệu nguyên tử Z. Khối lượng của một đồng vị khác với nguyên tử khối chuẩn của nguyên tố.
| Đồng vị | Neutron | Khối lượng (u) | Tỉ phần nguyên tử (0–1) |
|---|---|---|---|
| Sm-144 | 82 | 143.9120065(21) | 0.0308(4) |
| Sm-147 | 85 | 146.9149044(19) | 0.1500(14) |
| Sm-148 | 86 | 147.9148292(19) | 0.1125(9) |
| Sm-149 | 87 | 148.9171921(18) | 0.1382(10) |
| Sm-150 | 88 | 149.9172829(18) | 0.0737(9) |
| Sm-152 | 90 | 151.9197397(18) | 0.2674(9) |
| Sm-154 | 92 | 153.9222169(20) | 0.2274(14) |
Nguồn: CIAAW 2024 (tỉ phần), NIST (khối lượng). Tỉ phần 0.01 tương ứng 1%. Số trong ngoặc thể hiện độ không đảm bảo ở các chữ số cuối; khoảng giá trị phản ánh biến thiên tự nhiên.
Tính số hạt
62 proton · 82 neutron · 62 electron
Bộ tính áp dụng e = Z − q. Mô hình 3D phía trên minh họa nguyên tử trung hòa.
Hoá trị, số oxi hoá và ion
Ba khái niệm này có cách dùng khác nhau. Các ví dụ dưới đây gắn với từng hợp chất, không phải danh sách đầy đủ cho mọi điều kiện.
Hoá trị trong ví dụ
Chưa có ví dụ hoá trị trong bảng tra này.
Số oxi hoá
Trong đơn chất: 0.
Ion đơn nguyên tử
Chưa chọn được ví dụ ion đơn nguyên tử phù hợp trong bảng tra này.
Cấu tạo nguyên tử
Nguyên tử Samarium trung hoà có 62 proton và 62 electron. Cấu hình tham khảo: [Xe] 4f⁶ 6s². Phân bố electron theo lớp: 2, 8, 18, 24, 8, 2.
[Xe] 4f⁶ 6s²Tính chất vật lý
Samarium là kim loại rắn, màu bạc, có ánh kim và có tính chất từ đáng chú ý. Khi kết hợp với Cobalt, Samarium tạo nam châm samarium-cobalt có độ bền nhiệt tốt.
Tính chất hoá học
Samarium phản ứng với oxygen, acid và một số phi kim để tạo hợp chất. Tính chất hoá học của Samarium đại diện cho lanthanide, nhưng ứng dụng vật liệu từ làm nó nổi bật hơn.
Ứng dụng
Nam châm Sm–Co là một hệ vật liệu chứa samarium và cobalt, có thể được chọn cho môi trường nhiệt độ cao theo cấp vật liệu. Một số đồng vị hoặc hợp chất samarium có ứng dụng hấp thụ neutron và nghiên cứu khác. Không quy cùng tính từ hoặc độ hấp thụ neutron cho mọi mẫu samarium.
Nguyên tử khối và đồng vị
Nguyên tử khối chuẩn: 150.36(2). Số neutron phụ thuộc vào đồng vị; với số khối A, số neutron bằng A − 62.
Phân bố trong tự nhiên
Samarium đi cùng những lanthanide khác trong các nguồn monazite và bastnaesite. Thành phần đồng vị và độ tinh khiết cần được xem xét theo ứng dụng vật liệu hoặc kỹ thuật hạt nhân.
Lịch sử phát hiện
Lecoq de Boisbaudran nhận diện samarium năm 1879 trong quá trình phân tích các thành phần đất hiếm. Lịch sử này là một phần của quá trình làm rõ những mẫu từng được coi là một chất đơn nhất.
Lưu ý an toàn
Nam châm samarium–cobalt có nguy cơ cơ học của nam châm mạnh; bụi chế tạo và hợp chất samarium cần kiểm soát riêng. Một ứng dụng sử dụng đồng vị phóng xạ không làm mọi mẫu samarium có cùng hoạt độ hoặc cùng yêu cầu xử lý.
Hợp chất và phản ứng minh họa
Chưa có ví dụ hợp chất được chọn cho nguyên tố này.
Đọc thêm: Danh pháp hợp chất và phân loại phản ứng — OpenStax Chemistry 2e.
Bảng dữ liệu nguyên tố
| Tên quốc tế | Samarium |
|---|---|
| Tên tiếng Việt | Samari |
| Ký hiệu | Sm |
| Số hiệu nguyên tử | 62 |
| Nguyên tử khối chuẩn | 150.36(2) |
| Nhóm | Trình bày theo họ nguyên tố |
| Chu kỳ | 6 |
| Khối | f |
| Cấu hình electron tham khảo | [Xe] 4f⁶ 6s² |
| Trạng thái ở 20 °C | Chất rắn |
| Nhiệt độ nóng chảy | 1072 °C |
| Nhiệt độ sôi | 1794 °C |
Dữ liệu nguyên tử nâng cao
| Năng lượng ion hoá thứ nhất (eV) | 5.643722 ± 0.000021 |
|---|
Giá trị theo đánh giá dữ liệu NIST; xem ký hiệu và độ không đảm bảo trong nguồn. NIST Atomic Spectra Database.
| Độ âm điện (Pauling) | 1.17 |
|---|---|
| Khối lượng riêng (g/cm³) | 7.52 |
| Bán kính cộng hoá trị — Cordero (pm) | 198 |
| Bán kính van der Waals (pm) | 236 |
| Nhiệt dung mol (J/mol/K) | 29.54 |
| Độ dẫn nhiệt (W/m/K) | Chưa có dữ liệu |
| Enthalpy nóng chảy (kJ/mol) | 8.9 |
Đây là số liệu tổng hợp, không đồng nghĩa mọi giá trị đều đã được đo trực tiếp. Bán kính phụ thuộc cách định nghĩa. Khối lượng riêng của chất rắn/lỏng tham khảo gần nhiệt độ phòng; khí theo mô hình khí lý tưởng ở 25 °C và 101325 Pa. Nhiệt dung và độ dẫn nhiệt tham khảo ở 298.15 K; nhiệt dung theo mol chất tham chiếu, không mặc định theo mol nguyên tử. Cần kiểm tra pha, áp suất và chất tham chiếu trước khi tính toán chuyên sâu.
Nguồn và tài liệu gốc: Mendeleev — dữ liệu và trích dẫn. Điều kiện và tài liệu riêng của một số giá trị dẫn nhiệt, nóng chảy chưa được xác định đầy đủ.
Electron lớp ngoài cùng không đủ để mô tả electron hoá trị; cần xét các phân lớp và chất cụ thể.
Số khối đồng vị khác với nguyên tử khối chuẩn. Các tính chất còn là dự đoán được ghi rõ trong nội dung; điều kiện đo cần được xem cùng tài liệu nguồn.
Tham khảo thêm
Bạn có thể đọc thêm các tài liệu nguồn dưới đây để tìm hiểu sâu hơn về nguyên tố và bối cảnh của các số liệu.