Neptunium
Tên tiếng Việt: Neptuni · Np
Neptunium (neptuni) là nguyên tố actinide có ký hiệu Np và số hiệu nguyên tử 93. Đây là nguyên tố phóng xạ, được đặt tên theo hành tinh Neptune và thường được học trong nhóm nguyên tố nhân tạo hoặc nguyên tố siêu uranium. Neptunium có ý nghĩa trong nghiên cứu hạt nhân và chu trình nhiên liệu hạt nhân.
Cấu tạo nguyên tử
Nguyên tử Neptunium trung hoà có 93 proton và 93 electron. Cấu hình tham khảo: [Rn] 5f⁴ 6d¹ 7s². Phân bố electron theo lớp: 2, 8, 18, 32, 22, 9, 2.
[Rn] 5f⁴ 6d¹ 7s²Tính chất vật lý
Neptunium là kim loại rắn, có tính phóng xạ. Do nguy cơ bức xạ và tính chất hạt nhân, Neptunium không xuất hiện trong các ứng dụng đời sống thông thường. Tính chất vật lý của nó được nghiên cứu chủ yếu trong các phòng thí nghiệm chuyên biệt.
Tính chất hoá học
Neptunium có thể tạo nhiều hợp chất với các trạng thái oxi hoá khác nhau, đặc biệt trong môi trường dung dịch. Nó có thể tham gia phản ứng tạo oxide, halogenua và các phức chất. Sự thay đổi trạng thái oxi hoá làm Neptunium trở thành nguyên tố quan trọng trong hoá học hạt nhân.
Ứng dụng
Neptunium có ứng dụng trong nghiên cứu hoá học actinide, đồng vị và chu trình nhiên liệu. Khi mô tả một công nghệ cụ thể cần chỉ rõ đồng vị hoặc dạng chất. Không suy từ việc nghiên cứu được thực hiện rằng nguyên tố có ứng dụng dân dụng phổ biến hoặc thao tác được ngoài cơ sở chuyên ngành.
Nguyên tử khối và đồng vị
Nguyên tử khối chuẩn: Không có nguyên tử khối chuẩn. Số neutron phụ thuộc vào đồng vị; với số khối A, số neutron bằng A − 93. Các đồng vị được bảng CIAAW dựa trên NUBASE2020 liệt kê: Np-237.
Phân bố trong tự nhiên
Neptunium chủ yếu gắn với quá trình hạt nhân nhân tạo nhưng cũng có thể tồn tại lượng vết trong quặng uranium qua những quá trình hạt nhân tự nhiên. Không có đồng vị bền không đồng nghĩa hoàn toàn vắng mặt trong tự nhiên.
Lịch sử phát hiện
McMillan và Abelson nhận diện neptunium năm 1940. Các tuyên bố trước đó về nguyên tố vượt uranium cần được phân biệt với những sản phẩm phân hạch hoặc kết quả chưa được xác nhận.
Lưu ý an toàn
Nguồn neptunium cần quản lý theo đồng vị, hoạt độ và dạng hoá học trong cơ sở chuyên ngành. Không tự thu hồi hoặc xử lý vật liệu hạt nhân. Vai trò trong nghiên cứu chu trình nhiên liệu không phải ứng dụng dân dụng để thao tác trực tiếp.
Bảng dữ liệu nguyên tố
| Tên quốc tế | Neptunium |
|---|---|
| Tên tiếng Việt | Neptuni |
| Ký hiệu | Np |
| Số hiệu nguyên tử | 93 |
| Nguyên tử khối chuẩn | Không có nguyên tử khối chuẩn |
| Nhóm | Trình bày theo họ nguyên tố |
| Chu kỳ | 7 |
| Khối | f |
| Cấu hình electron tham khảo | [Rn] 5f⁴ 6d¹ 7s² |
| Trạng thái ở 20 °C | Chất rắn |
| Nhiệt độ nóng chảy | 644 °C |
| Nhiệt độ sôi | 3902 °C |
Số khối đồng vị khác với nguyên tử khối chuẩn. Các tính chất còn là dự đoán được ghi rõ trong nội dung; điều kiện đo cần được xem cùng tài liệu nguồn.
Tham khảo thêm
Bạn có thể đọc thêm các tài liệu nguồn dưới đây để tìm hiểu sâu hơn về nguyên tố và bối cảnh của các số liệu.