Moscovium
Tên tiếng Việt: Moscovi · Mc
Moscovium (moscovi) (Mc) là nguyên tố nhân tạo có số hiệu nguyên tử 115, thuộc nhóm 15, chu kỳ 7 và khối p. Các đồng vị của nó đều phóng xạ. Ngoài nghiên cứu hạt nhân, moscovium đã được khảo sát hoá học ở mức từng nguyên tử.
Cấu tạo nguyên tử
Nguyên tử moscovium trung hoà có 115 proton và 115 electron. Cấu hình dự đoán tham khảo: [Rn] 5f¹⁴ 6d¹⁰ 7s² 7p³. Phân bố electron theo lớp tương ứng: 2, 8, 18, 32, 32, 18, 5. Biểu diễn này là mô hình cấu trúc electron, không đồng nghĩa toàn bộ cấu hình đã được đo trực tiếp.
[Rn] 5f¹⁴ 6d¹⁰ 7s² 7p³Tính chất vật lý
Moscovium được tạo với số nguyên tử rất nhỏ; chưa có mẫu vật liệu khối để xác định trực tiếp màu sắc, độ cứng, khối lượng riêng hoặc nhiệt độ nóng chảy. Phép đo thời gian sống của một đồng vị là dữ liệu hạt nhân, khác với tính chất vật lý của vật liệu khối. Những thông số vật liệu được tính từ mô hình cần được đọc như dự đoán.
Tính chất hoá học
Công trình công bố năm 2024 đã khảo sát sự hấp phụ của Mc-288 và sản phẩm phân rã Nh-284 trên các bề mặt silicon oxide và vàng. Cả bốn nguyên tử moscovium được nhận diện trong thí nghiệm đều lưu giữ trên bề mặt silicon oxide. Kết quả cho thấy moscovium tương tác mạnh hơn flerovium trong phép so sánh, nhưng yếu hơn nguyên tố cùng nhóm bismuth. Đây là bằng chứng thực nghiệm về tương tác bề mặt; không phải xác nhận mọi hợp chất hoặc số oxi hoá mà lý thuyết đề xuất.
Ứng dụng
Moscovium có vai trò trong nghiên cứu hạt nhân và hoá học vùng cuối chu kỳ 7. Phép đo hấp phụ giúp kiểm tra các dự đoán tương đối tính về cấu trúc electron và khả năng hình thành liên kết bề mặt. Nguyên tố chưa có ứng dụng công nghiệp hoặc đời sống được xác lập.
Nguyên tử khối và đồng vị
Moscovium không có nguyên tử khối chuẩn. Bảng CIAAW về nguyên tố phóng xạ, dựa trên NUBASE2020, liệt kê Mc-288, Mc-289 và Mc-290 trong tập đồng vị được xem xét về thời gian sống. Đây không phải danh sách đầy đủ mọi đồng vị hoặc bảng đánh giá cập nhật cho tất cả nghiên cứu sau năm 2020. Với đồng vị có số khối A, số neutron bằng A − 115; số khối trong ngoặc vuông trên bảng tuần hoàn không phải nguyên tử khối chuẩn.
Phân bố trong tự nhiên
Moscovium được tạo trong máy gia tốc và nhận diện thông qua chuỗi phân rã hạt nhân. Trong nghiên cứu hoá học năm 2024, Mc-288 được tạo từ phản ứng của ion Ca-48 với bia chứa Am-243, sau đó phân rã tạo Nh-284. Đây là sự biến đổi hạt nhân, khác với phản ứng hoá học tạo hợp chất.
Lịch sử phát hiện
Hợp tác JINR–Lawrence Livermore ghi nhận các chuỗi phân rã của nguyên tố 115 trong thí nghiệm năm 2003; kết quả được công bố năm 2004. Tên moscovium vinh danh vùng Moscow, nơi có JINR, và được IUPAC phê chuẩn năm 2016.
Lưu ý an toàn
Moscovium chỉ được nghiên cứu tại cơ sở có thiết bị tạo mẫu, phát hiện hạt nhân và kiểm soát bức xạ chuyên dụng. Thời gian sống ngắn không thay thế việc đánh giá an toàn của toàn bộ hệ thống. Những phép đo hấp phụ trên vài nguyên tử không phải dữ liệu độc tính của vật liệu khối.
Bảng dữ liệu nguyên tố
| Tên quốc tế | Moscovium |
|---|---|
| Tên tiếng Việt | Moscovi |
| Ký hiệu | Mc |
| Số hiệu nguyên tử | 115 |
| Nguyên tử khối chuẩn | Không có nguyên tử khối chuẩn |
| Nhóm | 15 |
| Chu kỳ | 7 |
| Khối | p |
| Cấu hình electron tham khảo | [Rn] 5f¹⁴ 6d¹⁰ 7s² 7p³ |
| Trạng thái ở 20 °C | Chưa xác định thực nghiệm trên mẫu vĩ mô |
| Nhiệt độ nóng chảy | Chưa có giá trị cho điều kiện xác định |
| Nhiệt độ sôi | Chưa có giá trị cho điều kiện xác định |
Số khối đồng vị khác với nguyên tử khối chuẩn. Các tính chất còn là dự đoán được ghi rõ trong nội dung; điều kiện đo cần được xem cùng tài liệu nguồn.
Tham khảo thêm
Bạn có thể đọc thêm các tài liệu nguồn dưới đây để tìm hiểu sâu hơn về nguyên tố và bối cảnh của các số liệu.