Curium
Tên tiếng Việt: Curi · Cm
Curium (curi) là nguyên tố actinide có ký hiệu Cm và số hiệu nguyên tử 96. Tên gọi của Curium nhằm vinh danh Marie Curie và Pierre Curie, những nhà khoa học gắn liền với nghiên cứu phóng xạ. Curium là nguyên tố phóng xạ nhân tạo, quan trọng trong nghiên cứu hạt nhân và nguồn năng lượng đồng vị.
Tra cứu đồng vị
Số neutron bằng số khối A trừ số hiệu nguyên tử Z. Khối lượng của một đồng vị khác với nguyên tử khối chuẩn của nguyên tố.
Không có thành phần đồng vị tự nhiên đại diện trong bảng CIAAW đang sử dụng. Điều này không có nghĩa nguyên tố không có đồng vị.
Hoá trị, số oxi hoá và ion
Ba khái niệm này có cách dùng khác nhau. Các ví dụ dưới đây gắn với từng hợp chất, không phải danh sách đầy đủ cho mọi điều kiện.
Hoá trị trong ví dụ
Chưa có ví dụ hoá trị trong bảng tra này.
Số oxi hoá
Trong đơn chất: 0.
Ion đơn nguyên tử
Chưa chọn được ví dụ ion đơn nguyên tử phù hợp trong bảng tra này.
Cấu tạo nguyên tử
Nguyên tử Curium trung hoà có 96 proton và 96 electron. Cấu hình tham khảo: [Rn] 5f⁷ 6d¹ 7s². Phân bố electron theo lớp: 2, 8, 18, 32, 25, 9, 2.
[Rn] 5f⁷ 6d¹ 7s²Tính chất vật lý
Curium là kim loại rắn, có tính phóng xạ mạnh. Một số đồng vị của Curium phát nhiệt đáng kể do phân rã phóng xạ, khiến chúng được quan tâm trong các nguồn năng lượng đặc biệt. Tuy nhiên, việc thao tác với Curium cần môi trường bảo vệ nghiêm ngặt.
Tính chất hoá học
Curium có thể tạo oxide, halogenua và phức chất, thường ở trạng thái oxi hoá +3. Hoá học của Curium chịu ảnh hưởng của electron 5f và bán kính ion actinide. Do phóng xạ mạnh, các phản ứng của Curium được nghiên cứu trong điều kiện chuyên biệt.
Ứng dụng
Cm-244 được dùng làm nguồn trong một số thiết bị phân tích như phổ kế APXS trên xe thăm dò sao Hoả. Đây là ứng dụng của nguồn đồng vị trong thiết bị, khác hệ nguồn điện đồng vị. Các đồng vị curium khác có vai trò nghiên cứu riêng.
Nguyên tử khối và đồng vị
Nguyên tử khối chuẩn: Không có nguyên tử khối chuẩn. Số neutron phụ thuộc vào đồng vị; với số khối A, số neutron bằng A − 96. Các đồng vị được bảng CIAAW dựa trên NUBASE2020 liệt kê: Cm-247.
Phân bố trong tự nhiên
Curium phục vụ nghiên cứu được sản xuất và tách trong cơ sở hạt nhân chuyên dụng. Thành phần đồng vị ảnh hưởng nhiệt phân rã và hoạt độ; không gán thông số của một đồng vị cho toàn bộ nguyên tố.
Lịch sử phát hiện
Nhóm nghiên cứu Berkeley nhận diện curium năm 1944. Tên nguyên tố vinh danh Marie và Pierre Curie. Việc công bố sau thời điểm thí nghiệm cần được phân biệt với năm tạo và xác định mẫu.
Lưu ý an toàn
Curium cần kiểm soát bức xạ và nhiễm bẩn theo từng đồng vị, hoạt độ và dạng chất. Nguồn nhiệt hoặc thiết bị khoa học phải được thiết kế chuyên biệt; không tự thao tác vì một bài viết nêu ứng dụng.
Hợp chất và phản ứng minh họa
Chưa có ví dụ hợp chất được chọn cho nguyên tố này.
Đọc thêm: Danh pháp hợp chất và phân loại phản ứng — OpenStax Chemistry 2e.
Bảng dữ liệu nguyên tố
| Tên quốc tế | Curium |
|---|---|
| Tên tiếng Việt | Curi |
| Ký hiệu | Cm |
| Số hiệu nguyên tử | 96 |
| Nguyên tử khối chuẩn | Không có nguyên tử khối chuẩn |
| Nhóm | Trình bày theo họ nguyên tố |
| Chu kỳ | 7 |
| Khối | f |
| Cấu hình electron tham khảo | [Rn] 5f⁷ 6d¹ 7s² |
| Trạng thái ở 20 °C | Chất rắn |
| Nhiệt độ nóng chảy | 1345 °C |
| Nhiệt độ sôi | Chưa có giá trị cho điều kiện xác định |
Dữ liệu nguyên tử nâng cao
| Năng lượng ion hoá thứ nhất (eV) | 5.992241 ± 0.000020 |
|---|
Giá trị theo đánh giá dữ liệu NIST; xem ký hiệu và độ không đảm bảo trong nguồn. NIST Atomic Spectra Database.
| Độ âm điện (Pauling) | Chưa có dữ liệu |
|---|---|
| Khối lượng riêng (g/cm³) | 13.51 |
| Bán kính cộng hoá trị — Cordero (pm) | 169 |
| Bán kính van der Waals (pm) | 245 |
| Nhiệt dung mol (J/mol/K) | Chưa có dữ liệu |
| Độ dẫn nhiệt (W/m/K) | Chưa có dữ liệu |
| Enthalpy nóng chảy (kJ/mol) | Chưa có dữ liệu |
Đây là số liệu tổng hợp, không đồng nghĩa mọi giá trị đều đã được đo trực tiếp. Bán kính phụ thuộc cách định nghĩa. Khối lượng riêng của chất rắn/lỏng tham khảo gần nhiệt độ phòng; khí theo mô hình khí lý tưởng ở 25 °C và 101325 Pa. Nhiệt dung và độ dẫn nhiệt tham khảo ở 298.15 K; nhiệt dung theo mol chất tham chiếu, không mặc định theo mol nguyên tử. Cần kiểm tra pha, áp suất và chất tham chiếu trước khi tính toán chuyên sâu.
Nguồn và tài liệu gốc: Mendeleev — dữ liệu và trích dẫn. Điều kiện và tài liệu riêng của một số giá trị dẫn nhiệt, nóng chảy chưa được xác định đầy đủ.
Electron lớp ngoài cùng không đủ để mô tả electron hoá trị; cần xét các phân lớp và chất cụ thể.
Số khối đồng vị khác với nguyên tử khối chuẩn. Các tính chất còn là dự đoán được ghi rõ trong nội dung; điều kiện đo cần được xem cùng tài liệu nguồn.
Tham khảo thêm
Bạn có thể đọc thêm các tài liệu nguồn dưới đây để tìm hiểu sâu hơn về nguyên tố và bối cảnh của các số liệu.