Gold
Tên tiếng Việt: Vàng · Au
Gold (vàng) là kim loại chuyển tiếp có ký hiệu Au, số hiệu nguyên tử 79. Vàng nổi bật vì màu vàng đặc trưng, tính dẻo cao, độ bền hoá học tốt và giá trị kinh tế lớn.
Cấu tạo nguyên tử
Nguyên tử Vàng trung hoà có 79 proton và 79 electron. Cấu hình tham khảo: [Xe] 4f¹⁴ 5d¹⁰ 6s¹. Phân bố electron theo lớp: 2, 8, 18, 32, 18, 1.
[Xe] 4f¹⁴ 5d¹⁰ 6s¹Tính chất vật lý
Vàng là kim loại rắn, màu vàng ánh kim, rất dẻo, dễ dát mỏng và kéo sợi. Vàng dẫn điện tốt, có khối lượng riêng lớn và không bị xỉn màu dễ dàng trong không khí. Tính dẻo và độ bền bề mặt là lý do Vàng được dùng nhiều trong trang sức và lớp phủ cao cấp.
Tính chất hoá học
Vàng kim loại khá bền trong nhiều điều kiện thông thường nhưng có thể tạo hợp chất và bị hoà tan trong những hệ hoá chất thích hợp. Độ bền của nguyên tố không đồng nghĩa tất cả các hợp chất vàng đều trơ hoặc vô hại. Mô tả khả năng hoà tan không phải hướng dẫn tinh luyện tại nhà.
Ứng dụng
Vàng được dùng trong trang sức, tiền tệ, đầu tư, mạ điện tử, linh kiện có độ tin cậy cao, nha khoa và một số ứng dụng y sinh. Trong điện tử, Vàng được dùng vì dẫn điện tốt và ít bị ăn mòn. Giá trị của Vàng đến từ cả tính chất vật lý, hoá học lẫn độ hiếm trong tự nhiên.
Nguyên tử khối và đồng vị
Nguyên tử khối chuẩn: 196.966 570(4). Số neutron phụ thuộc vào đồng vị; với số khối A, số neutron bằng A − 79.
Phân bố trong tự nhiên
Vàng có thể gặp ở dạng tự sinh trong mạch khoáng và trầm tích sa khoáng. Hàm lượng và khả năng thu hồi phụ thuộc nguồn. Không dùng số liệu sản lượng hoặc tỷ trọng quốc gia cũ như mô tả thị trường hiện tại.
Lịch sử phát hiện
Vàng đã được biết và gia công từ thời tiền sử. Đồ vật, kỹ thuật luyện và tiền vàng là những mốc khác nhau trong lịch sử sử dụng, không phải một năm phát hiện nguyên tố hiện đại duy nhất.
Lưu ý an toàn
Kim loại vàng, hợp kim trang sức, hạt nano và hợp chất vàng cần được đánh giá riêng. Độ bền của vàng không làm các acid hoặc hoá chất tinh luyện trở nên an toàn. Không tự thực hiện phản ứng tinh chế theo bài giới thiệu nguyên tố.
Bảng dữ liệu nguyên tố
| Tên quốc tế | Gold |
|---|---|
| Tên tiếng Việt | Vàng |
| Ký hiệu | Au |
| Số hiệu nguyên tử | 79 |
| Nguyên tử khối chuẩn | 196.966 570(4) |
| Nhóm | 11 |
| Chu kỳ | 6 |
| Khối | d |
| Cấu hình electron tham khảo | [Xe] 4f¹⁴ 5d¹⁰ 6s¹ |
| Trạng thái ở 20 °C | Chất rắn |
| Nhiệt độ nóng chảy | 1064.18 °C |
| Nhiệt độ sôi | 2836 °C |
Số khối đồng vị khác với nguyên tử khối chuẩn. Các tính chất còn là dự đoán được ghi rõ trong nội dung; điều kiện đo cần được xem cùng tài liệu nguồn.
Tham khảo thêm
Bạn có thể đọc thêm các tài liệu nguồn dưới đây để tìm hiểu sâu hơn về nguyên tố và bối cảnh của các số liệu.